اجتماعي. گردشگري. آئين ها. عزاداري امام حسين(ع)
عزاداري سالار شهيدان امام حسين (ع) از آداب بخصوصي نزد مسلمان و شيعيان در كشورهاي مختلف جهان برخوردار است.
به گزارش روز دوشنبه خبرنگار اجتماعي ايرنا از بعثه مقام معظم رهبري ، عربستان از كشورهاي اسلامي است كه به رغم سختگيري فراوان در مناطقي چون الاحساء، قطيف، حضرموت، حجاز و مدينه ياد امام حسين(ع) احيا ميشود و مردم به عزاداري ميپردازند.
برپايي آيينهاي عزاداري ماه محرم در اغلب كشورهاي اسلامي برگزار ميشود كه به برخي از آنها اشاره ميشود:
* محرم در خاورميانه
مسلمانان لبنان ازگذشتههاي دور با وجود حاكميت مسيحيان و كنترل عزاداري از طرف حاكمان وقت، با تاثيرپذيري از ايران و عراق هم چنان به عزاداري مي پردازند؟ تداوم اين عزاداريها باعث شد تا دولت مسيحي لبنان در سال ۱۳۹۳هجري قمري برابر با ۱۹۷۳ميلادي روز عاشورا را براي نخستين بار در تمامي نقاط لبنان و نهادهاي دولتي، موسسههاي ملي و بازار، تعطيل رسمي اعلام كند.
عزاداري مسلمانان لبناني در سالهاي اخير آن چنان به شيعيان قدرت داده كه توانستند در مقابل ارتش رژيم صهيونيستي به خوبي مقاومت كرده و در حمله تابستان ۱۳۸۵اين كشور به لبنان، اشغالگران قدس را مفتضحانه شكست دهند، اين عزاداريها همچنين باعث احيا حق شيعه در مجلس و دولت لبنان شده است.
در اردن نيز شيعيان روز دهم ماه محرم طبق سنت ديرينه به ياد امام حسين(ع) و يارانش، فقرا و مستمندان را طعام ميكنند، در اين روز اغلب مسلمانان اعم از شيعه و سني فعاليتهاي روزانه را تعطيل ميكنند و با اقتدا به ام سلمه كه با شنيدن خبر شهادت امام حسين(ع) ازكار شست وشو دست كشيده بود آنان نيز از انجام امور اين چنين اجتناب ميكنند. مسلمانان اين كشور در شهر موته دركنار مزار شهيد جعفر طيار به صورت رسمي به عزاداري ميپردازند عربستان از ديگر كشورهاي اسلامي است كه علي رغم سختگيري هاي وهابيون در مناطقي چون الاحساء، قطيف، حضرموت، حجاز و مدينه ياد امام حسين(ع) احياء مي شود و مردم به عزاداري ميپردازند، در سالهاي اخير محدوديتها از طرف دولت عربستان كمترشده و گويا آزادي بيشتري جهت عزاداري اعطا شده است.
سوگواري در منطقه تركستان نيز به قرن سوم هجري بازمي گردد، عدهاي از خراسان به اين منطقه مهاجرت كردند و در اوايل قرن سوم در بخارا و خيوه ساكن شدند، در دوران قدرت كمونيستها مجالس عزاداري در منازل به صورت پنهاني برگزار ميشد اما پس از فروپاشي شوروي سابق عزاداريها آزادانه صورت ميگيرد.
همچنين در تركمنستان، قزاقستان، آذربايجان و قفقاز مراسم سوگواري حسيني با شكوه تمام برگزارمي شود، در اين مراسم اهل سنت نيز حضور گسترده اي دارند.
*محرم در شبه قاره هند
مسلمانان شبه قاره هند نيز در ماه محرم به سوگ امام حسين(ع) و يارانش مي نشينند: مردم پاكستان از دوازده قرن پيش مراسم سوگواري سردار شهيدان را برپا ميكنند، با وجود اين كه در سال۱۲۸۸هجري شمسي مراسم عاشورا و اربعين از سوي استعمارگران انگليس ممنوع اعلام شد و در سال۱۳۶۱پليس پاكستان استفاده از بلندگو را در حسينيهها و تكاياي شيعيان را غيرمجاز اعلام كرد اما هرگز موفق نشدند، روند اين عزاداريها را متوقف كند.
در اين راستا وهابيون اين كشور نيز هرساله با به خاك و خون كشيدن عزاداران سعي دارند جلو اين مراسم را به گيرند اما با گذشت زمان اين عزاداريها باعث غناي فرهنگ تشيع شده و خطبا، نويسندگان و شاعران فراواني به بركت اين عزاداريها پا به عرصه گذاشته اند.
در كشور هند نيز هندوها و غيرمسلمانان با ديدن سوگواريها و نوحه سرايي و محافل حزن متاثر شده و با مسلمين همراهي ميكنند و حتي در بعضي شهرها و مناطق، هندوها ساختمانهايي ساخته و وقف امام حسين(ع) كرده و به تقليد از مسلمين نام آنها را حسينيه گذاشتهاند و در آنجا به سوگواري مي پردازند. يكي از نقاط مشترك عزاداري پاكستان و هند شركت مسلمانان اهل سنت در عزاداري هاست.
نكته قابل توجه اين كه در پاكستان اهل سنت نيز به عزاداري ميپردازند، همچنين در شهرهاي كراچي، حيدرآباد، كوتري، تخته و ميرپورخاص از ايالت سند ، روز عاشورا و اربعين حسيني غذاهاي مختلفي چون حليم درست ميكنند و بين عموم تقسيم ميشودو اين در حالي است كه در شهر كوتري با ۹۵درصد جمعيت اهل تسنن، در ايام عزاداري امام حسين مجالس باشكوهي برپا ميشود و مردم در روز عاشورا به سوي امام بارگاه حركت ميكنند.
در مجالس شيعيان هنگامي كه عزاداري شروع ميشود تمام شيعيان از خوردن و نوشيدن و سخن گفتن تا پايان مراسم خودداري ميكنند و كسي كه از اين قانون تخلف كند، توبيخ ميشود.
در سه كشور لكنهو، بنگال و بنارس كه از كشورهاي غيراسلامي هستند مسلمانان و دوستداران اهل بيت (ع) در ايام سوگواري محرم، خوردن و آشاميدن را به حداقل ميرسانند و در مجالس سوگواري به هيچ وجه نميخندند و شوخي نمي كنند.
همچنين در حيدرآباد دكن مسلمانان و هندوهاي غير مسلمان در ايام محرم عزاداري ميكنند و بزرگان قوم دست و پاي خود را با زنجيرهاي آهني بسته و چند نفر از خدمت گزاران خود را ميگمارند كه سر اين زنجيرها را بگيرند و آنان را مانند اسيران (به ياد اهل بيت امام حسين(ع))به مجلس عزاي امام حسين بكشانند.
*محرم در جنوب شرق آسيا
در بخشهايي از جنوب شرقي آسيا نيز مسلمانان هر ساله به سوگواري مي پردازند، يكي از اين كشورها اندونزي است كه مردم آن در ماههاي محرم و صفر از جشن عروسي و ازدواج خودداري ميكنند و معتقدند كه ازدواج در اين دو ماه نحس و موجب زيان است.
در جزيره سوماتراي اندونزي به عزاي حسيني تابوت، در جاوه ماه محرم سورا= عاشورا ، در آچه ماه حسن و حسين و در غرب سوماترا مردم پادانگ آن را ماهتابوئيك مينامند. در پاري مان در روز هفتم محرم نمادي از دست امام حسين(ع) كه در گلداني نهاده شده در معابر و خيابانها گردانده ميشود و مردم به ياد وقايع جانسوز كربلا اشك ميريزند و صبح روز نهم محرم ، عمامه اي سفيد رنگ كه توربانناميده ميشود به نشانه عمامه امام حسين(ع) تهيه شده و در مراسمي خاطراتي از فداكاريهاي سرور شهيدان بيان ميشود.
در كشور برمه(ميانمار) هم اگرچه اكثريت مسلمانان اهل سنت هستند اما حدود ۱۰هزار شيعه در آن سكونت دارند كه در ماههاي محرم و صفر به سخنراني و عزاداري ميپردازند، ازدواج نميكنند، لباس نو نميخرند، حتي تلويزيون هم نگاه نميكنند، مردان لباس سياه ميپوشند و زنان از آرايش پرهيز مي كنند.
ديگر كشور جنوب شرق آسيا مالزي است، مسلمانان بومي اين سرزمين و مهاجران در كوالالامپور جمع ميشوند و مراسم عزاداري باشكوهي برگزارمي كنند.
تايلند نيز از جمله كشورهايي است كه مراسم عزاداري حسيني در آن به زمان هاي بسيار دور يعني حدود ۴۰۰سال قبل بازمي گردد، شيعيان بانكوك حدود دو هزارنفر است كه در دهه محرم به عزاداري ميپردازند؟ عزاداري در اين كشور از سال ۱۹۰۸توسط سيد مازندراني به صورت رسمي در آمد.
*محرم در ديگر مناطق جهان
همزمان با رواج عزاداري در دوران حكومت آل بويه در قلمرو ايران و عراق، در مصر از زمان حاكميت خلفاي فاطمي شيعيان در مقبره ام كلثوم، سيده نفيسه و راس الحسين به عزاداري ميپرداختند، مراسم عزاداري هنوز هم در راس الحسين ادامه دارد.
در كشور مراكش با فرارسيدن ماه محرم مردم آرايش و تجمل را كنار گذاشته و در روز عاشورا از خوردن غذا خودداري ميكنند و در يك سنت عمومي زكات اموالشان را ميپردازند.
يكي از مهمترين و بزرگترين كشورهاي اسلامي آفريقا الجزاير است، روز دهم محرم در اين كشور تعطيل رسمي است. استقلال الجزاير از استعمار فرانسه در سال۱۳۴۶ق قيام شيخ عبدالقادر همراه پدرش محيالدين حسني نمونههايي از تاثيرات فرهنگ عاشورا در اين سرزمين است.
تونس از ديگر كشورهاي آفريقايي است كه مراسم ماه محرم در اين كشور از ارزش خاصي برخوردار است. از زمان تسلط فاطميان بر اين كشور مذهب تشيع و سنتهاي آن از جمله مراسم سوگواري ايام عاشورا جز آيينهاي اجتماعي مردم قرارگرفت، عاشورا تا چندي قبل جز تعطيلات رسمي اين كشور بود اما اكنون اين گونه نيست. مردم تونس در عزاداريها از خوردن غذاهاي رنگين اجتناب مي كنند و صبح عاشورا به مزار اموات سرمي زنند.
چين از كشورهايي است كه شيعيان بومي، ايراني و پاكستاني حضور فعالي دربرپايي عزاداري و سوگواري دارند و بيشتر اين عزاداريها نيز درپكن برگزارمي شود.
يكي از كشورهاي اروپايي كه مسلمانان در آنجا حضور فعال دارند انگلستان است. مسلمانان مقيم لندن و برخي شهرهاي ديگر در روز عاشورا دستههاي عزاداري راه انداخته و با نوحه سرايي و سينه زني ياد و خاطره شهيدان كربلا را زنده ميكنند.
در سالهاي اخير با توجه به توسعه اسلام در انگلستان و حضور شيعيان مهاجر پاكستاني و ايراني، هندي و افغاني در اين كشور مراسم بسيار باشكوهي در دهه محرم برپا ميشود.
در تركيه نيز مسلمانان در ماه محرم به نوحه خواني و زنجيرزني ميپردازند و غذايي به نام افشون درست كرده بين عموم تقسيم ميكنند. درعزاداري شهر استانبول گروههايي از اهل سنت به ويژه رجال دولتي براي هم دردي با شيعيان شركت ميكنند.
در سايه حضور دوستداران اهل بيت(ع ) در قاره آمريكا عزاداري ماه محرم به صورت باشكوهي برگزار ميشود.
حدود ۱۰۰سال است كه در شهرهاي مختلف آمريكا عزاداران به سينه زني و نوحه خواني ميپردازند، مسلمانان شهر بورت و اسباني در آمريكاي جنوبي هودج بزرگي از طلا و نقره با زيباترين نقش و نگار جهت عزاداري سيدالشهدا تهيه ميكنند و آن را در روز عاشورا به حركت در ميآورند و در اين مسير بسياري ازمسيحيان و هندوها به مسلمانان ملحق ميشوند و همه پشت سر آن هودج قرارمي گيرند.
در فرانسه، استراليا و ديگر كشورهاي جهان مراسم عزاداري توسط شيعيان مهاجر و مسلمانان بومي برگزار ميشود و سال به سال بر شكوه آن افزوده مي شود.
