مرحوم «سپیده کاشانی» دنبال رستاخیر ادبی بود

تهران- ایرنا- مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی از زنده‌یاد «سپیده کاشانی»، به عنوان شاعری انقلابی یاد کرد که دنبال نوعی رستاخیر ادبی بود تا شعرای معاصر ارزش‌ها را فراموش نکنند و به زبان روز سخن بگویند.

حجت الاسلام حمیدرضا ارباب‌سلیمانی امروز (دوشنبه، ۱۴ تیر) در مراسم بزرگداشت و رونمایی از کتاب گزیده مقالات زنده‌یاد سپیده کاشانی (۱۳۱۵ تا ۱۳۷۲) با تقدیر از انجمن مفاخر برای بزرگداشت بزرگان ادب و فرهنگ گفت: کاری که انجمن مفاخر دنبال می کند ریشه در فرهنگ قرآن دارد. خدا به پیامبرش سفارش می کند مردان و زنان خدا را یاد کن و نگذار، گذر زمان، گرد فراموشی را بر آنان بنشاند. بر همین اساس کار انجمن یک پیوست قرآنی دارد و همه کسانی که در این مجموعه کار می کنند کار مقدسی انجام می دهند.
وی در این مراسم که به صورت مجازی برگزار شد، افزود: سپیده کاشانی در سال ۱۳۱۹ در خانواده ای مذهبی در کاشان به دنیا آمد. مادرش انس عجیبی با قرآن داشت و پدرش با آثار بزرگانی همچون حافظ و سعدی و مولانا مانوس بود و سپیده در چنین فضایی رشد کرد.
سلیمانی ادامه داد: او دوران تحصیل را در کاشان سپری کرد و به خاطر تشکیل خانواده به تهران هجرت کرد. چون با آن مرحومه قرابت فامیلی داشتم، به همین دلیل رفت و آمد ما با خانواده سپیده زیاد بود. 
وی افزود: این شخصیت را از دو منظر مورد توجه قرار می دهم؛ یکی منظر خویشاوندی بود که در بین نزدیکان بسیار مورد تجلیل بود و در حوزه شعر و ادب نیز رشد قابل توجهی داشت. 

سپیده از امام خمینی (ره) الهام گرفت
مشاور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی اضافه کرد: دفاتری که از وی به جا مانده نشان می دهد از امام خمینی (ره) الهام گرفته و زمانی که به اشعار وی به ویژه شعرهای ۱۳۴۲ تا زمان انقلاب توجه می شود، می بینیم اشعار وی صبغه مبارزه علیه رژیم ستمشاهی دارد و با زیرکی در اشعار خود پیام هایی را منتقل می کند.

او نام اولین دفتر را پروانه‌های شب گذاشت. در این اثر بسیاری نکاتی را که در دوران اختناق وجود داشت به نحوی در قالب شعر منتقل کرد و پیام خود را رساند. بعد از انقلاب نیز شخصیت وی برای بسیاری شناخته شد؛ به گونه ای که  حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی و صدا و سیما از وی دعوت می کردند تا گفت و گوهایی داشته باشند و از اشعار وی استفاده می کردند.  وی در دفتر شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حضور داشت و توانست آثار ارزشمندی را از اشعار انقلاب شناسایی کند.

سلیمانی ادامه داد: شعرهای سپیده کاشانی در کتاب های درسی نیز راه پیدا کرد و سپیده به دنبال یک نوع رستاخیر ادبی بود تا شعرای معاصر ما ارزش ها را فراموش نکنند و به زبان روز سخن بگویند.

حضور سپیده در دفاع مقدس
وی افزود: سپیده کاشانی علاوه بر همراهی با انقلاب در دوران دفاع مقدس نیز نقش جدی داشت. شاید برای بانوان جالب باشد که سپیده در بسیاری از عملیات های مهم در جبهه حاضر می شد. مثلا در هویزه و سوسنگرد و بستان و دشت عباس حضور داشت. در عملیات خرمشهر که برمی گشتیم و برای مرحله دوم آماده می شدیم او را در قرارگاه دیدیم که در جمع رزمندگان صحبت می کرد و آنان را تشویق می کرد. 
مشاور وزیر فرهنگ افزود: در همان ساعت ها بمباران‌هایی از سوی رژیم بعثی عراق صورت می گرفت که ما باید خودمان را به سنگر می رساندیم و زمانی که از او گلایه کردم چرا وارد چنین منطقه ای می شود، گفت من به جبهه می ایم تا ایثار رزمندگان را ببینم و آن گاه شعر بگویم. درباره خرمشهر نمی توان ندیده شعر سرود.

وی اضافه کرد: در سال ۷۱ به دلیل بیماری و برای درمان به انگلستان منتقل شد چون در آن زمان درمان وی در ایران ممکن نبود ولی بعد از عمل جراحی در ۲۲ بهمن به رحمت الهی پیوست. البته او وصیت کرد کنار شهدا به خاک سپرده شود و در کنار شهدا دفن شد.

مشاور وزیر فرهنگ افزود: شعرهای سپیده خواندنی و ماندنی است و حاوی پیام بیداری و پایداری است. او با کسوت زنانه به میدان آمد ولی مردانه پای ارزش ها ایستاد و از امام و ا نقلاب دفاع می کرد.
وی افزود: ما وظیفه داریم انسان های ممتاز را شناسایی و معرفی کنیم که زمینه هدایت جامعه است و اگر الگوسازی کنیم نسل امروز و فردای ما راه را پیدا خواهد کرد و از بسیاری آفات در امان خواهد ماند.

سپیده کاشانی از تجلیات فرهنگ است
رئیس انجمن آثار و مفاخر فرهنگی نیز در این نشست گفت: وجود سپیده کاشانی در گستره ادبیات ما بیانگر یک مفهوم تمدنی است. وجود برگزیدگان بانوان درحوزه علم و فرهنگ و ادبیات نشانگر این است که تفکر مبنی بر اینکه زنان درحوزه فرهنگ و تمدن در حاشیه قرار دارند، مطلقا نادرست است. 
 

حسن بلخاری افزود: حقیقت این است که پیش از ظهور اسلام در ایران و تکمیل فرهنگ با ظهور اسلام، زنان در جایگاه بایسته و شایسته خود قرار گرفتند. البته منکر برخی کج فهمی ها نمی شوم ولی این متفاوت است با این که بنیاد یک فرهنگ یا تمدن بر نوعی نادیده گرفتن ارزش زنان باشد. در متن فرهنگ ایران پیش و پس از اسلام قطعا درحوزه ایده ها، معانی، مفاهیم، اصول و فرهنگ جوهره حاکم بر تمدن بزرگداشت وتکریم زن را داشتیم.

زنان بزرگواری درحوزه سیاست، فرهنگ، اجتهاد و علوم تجربی و ریاضی شکوفا شدند. امثال سپیده کاشانی یکی از تجلیات و ظهورات فرهنگ به بار نشسته ای است که مجال ظهور استعدادها و معانی مکنون درجان انسان ها را می دهد.

وی اضافه کرد: هنگامی که اشعار سپیده کاشانی مانند این شعر ای نام تو طلیعه آغاز وی یاد تو نهایت پرواز... را می خوانیم، یک نکته در آن ظاهر است و آن هماهنگی وسیع مفهوم و قالب است که در جان ادیب و شاعر نشسته است. به عبارت دیگر اول باید شعر در جان شاعر ملکه شده باشد و هیچ اثر بزرگ هنری و ادبی ظاهر نمی شود مگر این که معنا یا محتوا و قالب در جان صاحب آن به نوعی هماهنگی رسیده باشد.
بلخاری افزود: معنا ساختار خود را می یابد و ساختار انسی با معنا پیدا می کند و آنگاه متون ادبی زیبا و داستان ها و رمان های زیبا می آفریند. اگر بین اینها هماهنگی نباشد یقینا اثر هنری در ظهور خود دچار لکنت خواهد شد.
رئیس انجمن مفاخر اضافه کرد: هنگامی که قصد کردم مقدمه ای بر کتاب سپیده کاشانی بنویسم و دیدگاه خودم را بیان کنم با تامل بر اشعار او این نکته را دریافتم و چون دانشجوی زیبایی شناسی در هنر و ادب هستم برایم جالب بود همچون تمام شعرای بزرگ ما در جان سپیده نیز ابتدا حکمت جا گرفته و آنگاه این اشعار زیبا را آفریده است.

سپیده کاشانی مادر شعر انقلاب بود
فاطمه راکعی
شاعر و پژوهشگر ادبی نیز گفت: تواضع، متانت و عمق مهربانی سپیده را می توانستیم نسبت به شاعران جوان به ویژه در کنار شاعران پیشکسوت ببینیم و در سفرها مخصوصا دختران و زنانی که وارد عرصه شعر می شدند، علاقه خاصی به وی داشتند. به همین دلیل به مادر شعر انقلاب معروف بود.
وی افزود: در سال ۵۲ دفتر شعری با نام پروانه های شب از وی منتشر شد که موضوع آن عاطفی و نقد جامعه آن روز بود. او بعد از پیروزی انقلاب شعرهای ماندگاری سرود و روحیه وی در این شعرها روحیه امیدواری و شور و هیجان انقلابی بود که امید بسیار به آینده روشن داشت. 
این شاعر ادامه داد: سپیده به عنوان یک شخصیت دینی آرمانگرایانه به انقلاب پیوست و همه آرمان های خود را در انقلاب خلاصه می دید. به همین دلیل در شعرهای وی صمیمیتی خاص را که یک ملت در رابطه با انقلاب اسلامی به ویژه در سال های جنگ تحمیلی دارد، در شعر وی منعکس می بینیم.

آرمان‌های اسلامی در شعر سپیده متجلی است
راکعی افزود: شور و جوشش عمیق شعر سپیده در رابطه با انقلاب و آرمان های اسلامی در شعرهای وی متجلی است. ممکن است برخی افراد شعرهای او را از نظر شکلی و تکنیک های شعری به نوعی عاطفی توصیف کنند ولی او بدون این که بخواهد پز روشنفکری یا استفاده از شگردهای شعری بدهد، تمام آنچه را از صمیم قلب احساس می کرد با زلال ترین عواطف شاعرانه یک زن یا مادر تقدیم ملت انقلابی ایران کرده است و این ملاحظات و زیبایی هایی که در حماسه آفرینان میهن اسلامی می بیند به همه انقلاب ها و حرکت های معنوی و مردمی در سراسر جهان گسترش می دهد. مرزی میان انسان هایی که برای اعتقادات و آرمان هایشان می جنگند، نمی بیند. لذا گاهی برای مبارزان فلسطینی یا بوسنی و هرزگوین شعر می گوید و با آنان همدردی و همدلی می کند.

در شعرهای سپیده مساله زنان مهم است. او فراتر از مرزهای جغرافیایی یک شخصیت الگویی را از زن معرفی می کند و وقتی به زن مسلمان می رسد اسوه های بزرگ تاریخ اسلام همچون حضرت زهرا (ص) و زینب (س) را در این شخصیت می بیند.

این پژوهشگر ادبی افزود: شعرهای کاشانی عمیقا از این ویژگی برخوردار است و در فراز و نشیب های انقلاب زیباترین و عاطفی ترین شعرها را به انقلاب اسلامی تقدیم کرده است. یکی از پرکارترین شاعران انقلاب است. بخشی از خاطرات انقلابیون را تشکیل می دهد و تا حدود زیادی به نسل بعد هم رسیده  و تاثیرگذاری خود را داشته است.
وی افزود: کاشانی مانند مرحوم سبزواری و مشفق کاشانی عضو شورای شعر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بود و فرازهایی از زندگی این بانوی انقلابی است که برای رزمندگان ایجاد شور و شوق بیشتر و امیدبخشی در جبهه ها داشت.
راکعی ادامه داد: او در بعضی شعرها با عواطف مادرانه در کنار مادران شهدا مویه می کرد. مانند این شعر که شکسته سرو باغ آشنایی چه سنگین است داغ این جدایی او یک نگاه انسانی فراملیتی و فراجنسیتی داشت و در بعضی شعرهای خود برای رزمندگان ملت های مختلف مطالبی را بیان کرده که نشان از فارغ بودن وی از مرزهای جغرافیایی بود و دنیایی بدون جنگ و خشونت را ترسیم می کرد. 

حجت الاسلام رمضانعلی معتمدی مدیر کل فرهنگ  و ارشاد اسلامی اصفهان، میثم نمکی رئیس اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان و عبدالرضا مدرس‌زاده عضو هیأت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کاشان درباره شخصیت علمی و ادبی مرحوم سپیده کاشانی صحبت کردند. 
در پایان این مراسم  از کتاب گزیده مقالات سپیده کاشانی رونمایی شد. 
سرور اعظم باکوچی معروف به سپیده کاشانی، در سال ۱۳۱۵ در کاشان، متولد شد. وی شاعری خوش قریحه با طبعی لطیف بود که اشعار زیبایی به سبک قدیم و نو سروده است.
سپیده کاشانی را می‌توان از اولین بانوان شاعر دانست که نخستین آثار ادبیات مقاومت پایداری و جهاد و شهادت را در شعر انقلاب به بار نشاند. او به عنوان یک زن مسلمان و انقلابی قدم به میدان نهاد و در فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی و ادبی شرکت کرد و به تبیین و ترویج معارف اسلامی، ارزش‌ها و اهداف انقلاب اسلامی پرداخت.
انجمن آثار و مفاخر فرهنگی همزمان با ۱۴ تیر گرامیداشت روز قلم، مراسم بزرگداشت و رونمایی از کتاب سپیده سخن را با همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی کاشان در فضای مجازی برگزار کرد.

سرخط اخبار فرهنگ

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha