۲۳ تیر ۱۴۰۰،‏ ۱۹:۳۵
کد خبرنگار: 2527
کد خبر: 84403399
۱ نفر

برچسب‌ها

تداوم برجام و حفظ منافع ملی

تهران- ایرنا- با روی کار آمدن جو بایدن مذاکرات بازگشت به برجام و احیای این توافق آغاز شد و ۶ دور مذاکرات در وین انجام شده است و اگرچه کارشکنی‌هایی مانع از توافق نهایی شده اما باید تلاش شود تا بیشترین منفعت از آن به دست آید.

هر چند اجرایی شدن برجام با مشکلات و موانعی رو به رو بود اما اجرای تعاملات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی و حتی هسته‌ای ایران را به سرعت گسترش داد اما چیزی نگذشت که دونالد ترامپ، به طور یک جانبه به طور رسمی از این توافق خارج شد. در عین حال با روی کار آمدن جو بایدن مذاکرات بازگشت به برجام و احیای این توافق آغاز شد. بررسی روزنامه‌ها، تارنماها و خبرگزاری‌های داخلی نشان می‌دهد که رسانه‌های داخلی به این مساله پرداخته اند.

رسانه‌های اصلاح طلب

مسوولان به مردم بگویند چرا تحریم‌ها رفع نمی‌شوند

روزنامه اعتماد در گفت و گو با مهدی ذاکریان، دانشیار عضو هیات علمی گروه روابط بین‌الملل دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات می نویسد: من باز هم عرض می‌کنم که تصمیم‌گیری در مورد مساله بررجام در سطوح ارشد نظام سیاسی انجام می‌شود. تفاوتی نمی‌کند که دولت مستعجل روی کار باشد یا دولت منتخب آماده کار.  نمی‌دانم دلیل عدم پذیرش دقیقا از کجاست. دولت منتخب که هنوز مسوولیتی ندارد و نمی‌تواند تصمیم‌گیر باشد و نمی‌توان تقصیری گردن آن انداخت. دولت کنونی هم یکی از عوامل سیاستگذاری و تصمیم‌گیری در خصوص این‌ مساله است، هر چند عامل اصلی در اجرای تصمیم خواهد بود. عوامل موثر دیگر در تصمیم‌گیری هم هستند از قوه قضاییه، مجلس، شورای عالی امنیت ملی، مجمع تشخیص مصلحت نظام و افرادی که نزدیک به نهادهای ارشد سیاستگذار محسوب می‌شوند. به هر حال مانع جایی در میان اینها وجود دارد که باید این نهادها برای مردم توضیح دهند که به چه دلیلی در صورت وجود این امتیاز و این امکان که زانوی تحریم‌ها از گردن‌شان برداشته‌شود، چرا تاخیر و تعلل رخ می‌دهد؟ آیا به خاطر تامل برای مستقر شدن دولت منتخب است؟ علت را من نمی‌دانم و باید نهادهای ارشد سیاستگذار توضیح دهند.

برجام اگر بد بود آن را ادامه نمی‌دادند

روزنامه آرمان ملی در گفت و گو با محمدجواد جمالی نوبندگانی، نایب رئیس کمیسیون سیاست خارجی مجلس دهم می آورد: باید توجه داشت که توافق هیچ‌گاه یک‌سویه نیست. مشخصا یک سمت توافق برجام آمریکا بود و آن‌ها با بدعهدی منجر به ناکام ماندن برجام شدند. این ناکامی سبب شد تا ایران نیز متضرر شود و وزارت‌ خارجه ما نیزبا انتقادات زیادی همراه شود. یادمان نرود که مقام معظم رهبری نیز نسبت به مذاکرات انتقاداتی داشتند، اما از سوی دیگر به صراحت می‌گفت که برای ایشان دعا می‌کند و از ایشان حمایت می‌کرد. از سوی دیگر مخالفان چندساله برجام را رفتن دونالد ترامپ، ایده خروج از برجام را مجددا تکرار نکردند و دولت سیزدهم نیز مذاکرات را ادامه می‌دهد. این نشان می‌دهد که ایده برجام یک ایده خوب بود تا ایران فشارهای وارده از سوی جامعه بین‌الملل علیه خود را خنثی کند. یادمان نرود که پیش از برجام ذیل فصل هفت منشور ملل متحد بودیم و پس از برجام از زیر این فشار خارج شدیم. ما پس از برجام به‌عنوان یک قدرت اتمی به رسمیت شناخته شدیم و این یکی از موارد دیگری بود که برجام رقم زد. همان کورهایی که مخالف هسته‌ای شدن ایران بودند پس از امضای برجام ایران را رسما هسته‌ای نامیدند و حتی به ایران در عرصه‌های مختلف هسته‌ای کمک کردند تا برخی تجهیزات خود را به روز کند. عملکرد وزارت خارجه در ۸ سال گذشته تحت تاثیر بدعهدی‌های آمریکا قرار گرفت. بدشانسی آقای ظریف این بود که با دوره ترامپ همزمان شد و از سوی دیگر نیز با برخی کارشکنی‌های مخفیانه نیز هم عصر شده بود که بیشتر در دوره اوباما رخ داد. اینکه عنوان می‌شود توافق به نتیجه ختم نشده است، این به علت ضعف از سوی ایران نبوده است، بلکه این ترامپ بود که همه چیز را خراب کرد و تلاش دیپلماتیک کشورهای مختلف را به صورت خودخواهانه برهم زد. نباید این مساله را فراموش کرد و با توجه به این سختی‌ها باید روابط خارجی کشور و دستاوردهای آن را ارزیابی کرد.

دوستان آمادگی گفتن اثرات تحریم‌ را ندارند

روزنامه شرق در گفت و گو با علی ربیعی سخنگوی دولت درباره احیای برجام آورد: «اطمینان داریم تاریخ منصفانه قضاوت خواهد کرد و یقین داریم که مردم به رویکرد گفت‌وگو و تعامل سازنده نمره قابل قبولی خواهند داد. با همه فراز و فرودهای سال‌های اخیر نه‌تنها از اعتقاد به‌ درستی اصل گفت‌وگو و تعامل عقب ننشسته‌ایم، بلکه اصالت و حقانیت این نگاه را در روابط منطقه‌ای به نمایش گذاشتیم و در کوران تهاجمات داعش و دیگر گروه‌های تروریستی که در موازات مداخله‌های مخرب خارجی، آتش بزرگی در خانه مردم بی‌گناه منطقه به پا کردند، امید به حل اختلاف را زنده نگه داشتیم». او در پاسخ به سؤالی که به ابراز نگرانی‌های کشورهای غربی و روسیه نسبت به افزایش غنی‌سازی ۲۰‌درصدی اورانیوم فلزی اشاره داشت، گفت: «تمام این اقدامات بر اساس نیازهای صلح‌آمیز در فعالیت‌های هسته‌ای ایران و بر مبنای حقوق مندرج جمهوری اسلامی ایران در برجام با استناد به بندهای ۲۶ و ۳۶ برجام و با اطلاع آژانس بین‌المللی انرژی اتمی انجام می‌گیرد و مطابق اعلامیه‌های متعدد در چارچوب بازگشت همه طرف‌ها به تعهداتشان در برجام به‌سرعت بازگشت‌پذیر هستند». سخنگوی دولت افزود: «از نظر ما با توجه به مقاصد مطلقا صلح‌آمیز، هیچ جایی برای نگرانی از این اقدامات وجود ندارد، بااین‌حال اگر مشارکت‌کنندگان در برجام نگران این فعالیت‌ها هستند، توصیه می‌کنیم به جای گله‌گذاری از اقدامات ایران که نتیجه طبیعی بی‌تفاوتی نسبت به انجام تعهدات دیگر طرف‌هاست، سریع‌تر به تعهدات خود بازگردند». ربیعی گفت: «اگر دیگر طرف‌های برجام به وظایف قانونی خود عمل کنند، جمهوری اسلامی ایران نیز هرچه ‌سریع‌تر انتظارات قانونی مبتنی بر محدودیت‌ها در توافق برجام را محقق خواهد کرد. برخی از کشورهای اروپایی در حالی اقدامات ایران را ناقض تعهدات برجامی‌ می‌دانند که خود در اجرای تعهداتشان ذیل برجام، هیچ‌گاه از مرحله حرف فراتر نرفته‌اند».

همچنان برجام

روزنامه جهان صنعت در یادداشتی نوشت: بیست‌ودومین گزارش وزارت امور خارجه درباره برجام به نمایندگان مجلس شورای اسلامی به قلم محمدجواد ظریف حاوی نکاتی است که برای هر سیاستمدار، اهل قلم و دانشجوی علوم سیاسی و روابط بین‌الملل خواندن آن مفید است. هر شخصیت سیاسی‌ای می‌تواند با برجام، دستاوردهای منتج‌شده از آن و یا زیان‌های احتمالی موافق و یا مخالف باشد. با این حال نمی‌توان در زمین سیاست و واقعیت روزمره زیست و فقط به نکات منفی برجام خیره شد و دائم از نشدن‌ها و ناتوانی‌های دولت در به ثمر نرسیدن دستاوردهای بهتر برجام سخن گفت. آنان که از ناتوانی دولت سخن می‌گویند گویی یادشان رفته که انعقاد برجام با پنج کشور اروپایی به علاوه آمریکا تحقق یافت و ایجاد اخلال از سوی هر کدام از کشورها در فرآیند اجرایی شدن آن می‌تواند اهداف مدنظر را با دشواری روبه‌رو کند. اینکه آمریکا از برجام خارج شد و طرف‌های اروپایی به دنبال پیروی کردن از سیاست‌های آمریکا مبادلات مالی، تجاری و سرمایه‌گذاری خود را به حالت تعلیق درآوردند نه تنها ارتباطی با دولت وقت ندارد، بلکه حکایت از توافقی دارد که طرف‌های دیگری هم دارد، اما دشواری‌هایی که از روز نخست و با شروع مذاکرات برجام اتفاق افتاد همدل نبودن و همراهی نکردن پتانسیل‌های سیاسی و اجتماعی در داخل کشور بود. حداقل آنکه در این زمان مشخص شده است آنان که از بدی‌ها، سست بودن، تفاهمنامه بد برجام و عبارت‌های دیگر برای کوبیدن و منکوب کردن دیپلمات‌های دوره برجام سخن می‌گفتند نمی‌توانند آمارهای موجود پس از اجرا شدن برجام در حوزه نفت، گاز، پتروشیمی، واردات تجهیزات صنایع مختلف و گسترش ارتباطات بانکی و رفع تحریم‌های ۱۲۰۰ شخصیت سیاسی را نفی کنند و همه را نادیده بگیرند. همچنین نمی‌توانند خارج شدن ایران از فصل هفت منشور ملل متحد و دور شدن سایه جنگ را انکار کنند.

تورم پس از احیای برجام

روزنامه دنیای اقتصاد در یادداشتی به قلم سعید بیات می نویسد: با این فرض که احیای توافق برجام در روزهای پایانی دولت آقای روحانی محقق نشود و دولت آقای رئیسی مسوولیت مذاکرات را بر عهده بگیرد، آن‌گاه شکاف تورم نقطه‌به‌نقطه مرداد ۱۴۰۰ (آغاز به کار دولت منتخب) با تورم نقطه‌به‌نقطه اسفند ۱۴۰۰، تکرار مثال اول یا مثال دوم این یادداشت خواهد بود. اگر انتخاب ما مثال اول باشد آن‌گاه نه تنها تا پایان سال ۱۴۰۰ نرخ تورم نقطه‌به‌نقطه سقوط آزاد خواهد داشت، بلکه دولت منتخب خواهد توانست با تمهیداتی، زمینه‌های پایدارسازی آن را در سطوح پایین نیز فراهم آورد. برای نمونه، اگر مذاکرات به نتیجه برسد و منابع مسدودی بانک مرکزی آزاد شود، آن‌گاه این بانک خواهد توانست انبساط پایه پولی را که از محل خرید ارزهای مسدودی صندوق توسعه ملی در دو سال اخیر به وقوع پیوسته است، خنثی کند و رشد پایه پولی را کاهش دهد. همچنین، دولت منتخب می‌تواند بخشی از درآمدهای ارزی حاصل از صادرات نفت و گاز را برای جبران میلیاردها دلار از ذخایر بانک مرکزی که برای تامین کسری منابع ارزی دولت در اجرای سیاست ارز ۴۲۰۰ تومانی هزینه شد به این بانک بازگرداند. در این صورت بانک مرکزی خواهد توانست مدیریت بهتر و موثرتری بر بازار ارز داشته باشد و نرخ ارز را در دامنه تعادلی حفظ کند. به‌علاوه، بانک مرکزی خواهد توانست بخشی از درآمدها را برای کاهش رشد پایه پولی که در دو سال اخیر حادث شده اختصاص دهد تا با کاهش رشد پایه پولی (و در پی آن نقدینگی)، نرخ تورم تا مدت‌ها در سطوح پایین پایدار بماند. همچنین، دولت می‌تواند بخشی از عواید حاصل از صادرات فراوان نفت و گاز را برای جبران کسری بودجه امسال اختصاص دهد و از رشد بالقوه پایه پولی که می‌تواند در پایان سال جاری و در نتیجه کسری بودجه به وقوع بپیوندد، جلوگیری کند. نکته آخر اینکه، من فکر می‌کنم اقتصاددانان باید آثار اقتصادی احیای برجام را دقیق و صادقانه با دولت منتخب در میان بگذارند تا تصمیم دقیقی درخصوص احیا یا عدم احیای برجام اتخاذ شود. آنچه از دست من کارشناس برمی‌آید این است که نکات کلیدی را تذکر بدهم؛ انتخاب با دیگران است. به قول شاعر:

مهمترین دستاورد برجام چه بود؟

خبرگزاری ایسنا در گفت و گو با رحمان قهرمان پور کارشناس مسایل بین الملل نوشت: به رسمیت شناختن فعالیت های هسته ای ایران به ویژه غنی سازی در خاک ایران، حق غنی سازی و ذخیره سازی میزان معینی از اورانیوم غنی شده در خاک ایران، فعالیت های آب سنگین و فعالیت های فنی دیگر از جمله ساخت و تولید سانتریفیوژهای پیشرفته موضوعاتی هستند که به واسطه برجام پذیرفته شد که بسیار برای ایران حایز اهمیت است. این روند همان چیزی است که در مورد برزیل نیز اتفاق افتاد. مساله هسته ای برزیل هم ابتدا با غنی‌سازی و به رسمیت شناخته شدن این فعالیت در خاکش آغاز شد اما برزیل بدون مشکل سیاسی به غنی سازی ادامه داد و برخی از نیروگاه هایش را نیز بازگشایی کرده است. مهم‌ترین دستاورد برجام به لحاظ سیاسی و فنی به رسمیت شناخته شدن حق غنی سازی در خاک ایران بود که در مجامع مختلف بین‌المللی مورد تایید نیز قرار گرفت. بزرگترین مساله این است که برجام از ابتدا با انبوهی از بی‌اعتمادی در روابط ایران و آمریکا و افت و خیزهای سیاسی در  داخل هر یک از این کشورها همراه بود و موضوع دعواهای داخلی هم در آمریکا و هم در ایران قرار گرفت. دیپلمات‌ها معتقدند موضوع یک کشور اگر در یک کشور دیگر تبدیل به مساله داخلی آن کشور شود، حل کردن آن مساله سخت می شود. متاسفانه درباره برجام هم در ایران و هم آمریکا این اتفاق روی داده است و مساله هسته ای و برجام به موضوعی که همه جناح ها درباره آن نظر داشتند تبدیل شد و در طناب کشی های سیاسی از آن به نفع خود استفاده می‌کنند.

ساختار پیچیده قدرت در آمریکا مانع تعهد به توافق در دوره تمام روسای جمهور می‌شود

خرگزاری ایلنا در گفت و گو با نادر انتصار استاد علوم سیاسی و روابط بین الملل دانشگاه آلابامای جنوبی آورد: همانگونه که ایران قبل از شروع این دوره از مذاکرات در وین گفته بود،  آمریکا اگر مایل است که برجام را دوباره زنده کند باید تعهدات خود را که در سال ۲۰۱۵ امضاء کرده بود، اجرا کند ولی آمریکا چه در حرف و چه در عمل نشان داده است که تعهدات برجامی خود را بطور کامل انجام نخواهد داد و فقط مایل به تعلیق برخی از تحریم‌های برجامی است. این به آن معنا است که آنچه دولت بایدن به آن «تصمیم سخت»  می‌گوید، این است که ایران قبول کند برجام جدیدی امضاء کند که شامل محدودیت‌های عمده‌ای در قدرت دفاعی و بازدارندگی و همچنین تغییرات در سیاست‌های منطقه‌ای ایران خواهد بود. در زمان شش دوره مذاکرات اخیر اخبار ضد و نقیضی در مورد اینکه طرفین به توافقات مهمی نزدیک شده‌اند در رسانه‌ها منتشر شده بودند ولی اینگونه اخبار بسیار خوشبینانه بوده و نشان‌دهنده شکاف بین موضع ایران و طرفین غربی برجام نبودند.  بنابراین نشانی وجود ندارد که دور هفتم مذاکرات به توافق نهایی منجر شود. یکی از دلیل مهم تعلل و کندی مذاکرات ناشی از این است که ایران می‌خواهد که آمریکا تعهد بدهد که دوباره زیر اجرای مفاد قرارداد نزند و با روی کار آمدن رئیس‌جمهور جدیدی در آمریکا همان کاری را نکند که ترامپ با برجام کرده و آن را پاره کرد.  این یک خواسته کاملا منطقی و قانونی است ولی با توجه به ساخت پیچیده توازن قدرت در  آمریکا، نه بایدن و نه هیچ رئیس‌جمهوری آینده نمی‌تواند چنین تضمینی را بدهد. تا زمانی که خصومت در روابط آمریکا و ایران وجود دارد و تا زمانی که مرام‌های آنان کاملا مخالف هم باشد،  انتظار پایبندی درازمدت آمریکا به تعهداتش را نمی‌توان داشت.

رسانه‌های اعتدالی

وزارت خارجه و گزارش سه ماه برجام به مجلس

روزنامه جمهوری اسلامی در گزارشی می نویسد: وزارت امور خارجه بیست و دومین و آخرین گزارش سه ماهه از روند اجرای برجام در دولت تدبیر و امید را به مجلس ارائه کرد. در این گزارش درباره فرایند اجرای برجام در سال های اخیر، آخرین وضعیت مذاکرات وین برای احیا این موافقت‌نامه توضیح داده شده است. این گزارش در ۱۴ بند شامل نتایج توافق و اجرای برجام، کوشش صادقانه برای رعایت خطوط قرمز، بدعهدی آمریکا، خروج آمریکا از برجام، اقدامات کم نتیجه اروپا پس از خروج آمریکا، جنگ تمام عیار اقتصادی دولت آمریکا علیه مردم ایران، استفاده از ساز و کار بند ۳۶ برجام برای حل و فصل اختلافات، کاهش تعهدات هسته‌ای اجرای قانون اقدام راهبردی برای لغو تحریم‌ها، صیانت از حقوق ملت ایران، شکست سیاست فشار حداکثری، حزب دموکرات و بازگشت به برجام، مستند سازی ضرورت رفع تحریم‌ها، مذاکرات وین منطبق با سیاست قطعی نظام و آخر دعوانا تدوین شده است. در بند ۱۳ این گزارش درباره مذاکرات وین برای احیای برجام آمده است: از ابتدای سال ۱۴۰۰ دولت جمهوری اسلامی ایران وارد مذاکراتی سخت و نفس گیر با کشورهای عضو کمیسیون مشترک برجام و از طریق آنان به صورت غیر مستقیم با آمریکا شد مبنای این مذاکرات که تاکنون ۶ دور آن برگزار شده است دقیقا منطبق با سیاست قطعی نظام توسط مقام معظم رهبری در اول فروردین ۱۴۰۰ اعلام شده است که ایشان فرمودند آمریکایی‌ها باید تمامی تحریم‌ها را لغو کند و ما راستی آزمایی خواهیم کرد و سپس به برجام بر می‌گردیم و این یک سیاست قطعی است.

آمریکا بخشی از تحریم های تجاری ایران را لغو کرده

خبرگزاری انتخاب در گزارشی به نقل از پایگاه خبری واشنگتن فری بیکن آورد: وزارت امور خارجه آمریکا به کنگره اعلام کرده با هدف ایجاد دسترسی جمهوری اسلامی ایران به دارایی‌های بلوکه شده خود در ژاپن و کره جنوبی، بخشی از تحریم‌ های تجاری ایران را لغو کرده است. پایگاه خبری واشنگتن فری بیکن در گزارشی نوشت وزارت خارجه آمریکا اوخر روز سه شنبه به کنگره اطلاع داده با هدف دسترسی ایران، بخشی از تحریم های تجاری را لغو کرده است. بر اساس این گزارش، این معافیت که توسط آنتونی بلینکن وزیر امور خارجه آمریکا امضا شده است، انتقال وجوه ایران در حساب های محدود به صادر کنندگان در ژاپن و جمهوری کره را مجاز می داند. این معافیت اجازه می دهد تا پول ایران که در نتیجه تحریم های آمریکا مسدود شده بود، بدون نقض قانون آزاد شود. بر اساس این گزارش، سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا اعلام کرده است بلینکن لغو تحریم ها را امضا کرد تا به ژاپن و کره ۹۰ روز دیگر فرصت دهد تا معاملات خود را با ایران کامل کنند. سخنگوی وزارت خارجه آمریکا گفته است وزیر امور خارجه قبلاً این لغو تحریم ها را امضا کرده بود تا اجازه دهد وجوه و دارایی هایی که در حسابهای محدود ایرانی در ژاپن و کره نگهداری می شود برای بازپرداخت شرکتهای ژاپنی و کره ای که کالاهای غیر تحریم شده را به ایران صادر می کنند، استفاده شود.

در مذاکرات وین کدام تحریم‌ها لغو خواهد شد؟

خبر آنلاین در گزارشی نوشت: محمدجواد ظریف در آخرین گزارش خود از روند اجرای برجام به این سؤالات پاسخ داده و نکات مورد نظر خودش درباره برجام و مذاکرات وین را خطاب به مردم و مسئولان بیان کرده است. بر اساس چهارچوبی که تا کنون در مذاکرات وین به دست آمده است در صورت حصول توافق و بازگشت آمریکا به برجام، تمامی تحریم های موضوعی علیه اقتصاد ایران شامل تحریم های قبل از برجام(مالی و بانکی، بیمه، انرژی و پتروشیمی کشتیرانی، کشتی سازی و بخشی از بنادر، طلا و فلزات گران بها، نرم افزار، صنعت خوردرو، فروش هواپیما و خدمات مربوطه و واردات فرش، و مواد غذایی از ایران) و تحریم های بعد از برجام و در زمان ترامپ (صنایع فلزات ایران، صنایع معدنی، عمران، نساجی و تحریم علیه دفتر مقام معظم رهبری و مجموعه های وابسته) رفع خواهند شد. همچنین شناسایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی به عنوان به اصطلاح سازمان تروریستی خارجی ابطال خواهد شد. علاوه بر این پیش از هزار شخص وحقیقی و حقوقی (فرد، نهاد، کشتی و هوهواپیما) از فهرست تحریم های امریکا خارج می شوند. اگر در وین توافق شده و آمریکا تحریم های ذکر شده را رفع کند، جمهوری اسلامی ایران نیز پس از راستی آزمایی رفع تحریم ها (که در مورد شیوه های آن نیز مذاکرات مبسوطی صورت گرفته است) به تعهد خود در برجام باز خواهد گشت. مهمترین اقدامات نظارتی و شفاف ساز، و محدودیت های پذیرفته شده در برجام که در صورت توافق در وین دوباره اجرا خواهند شد.

رسانه‌های اصولگرا

هشدار برجامی مسکو به واشنگتن 

روزنامه رسالت در گزارشی نوشت: طی روزهای اخیر و به دنبال توقف نسبی مذاکرات ایران و اعضای ۱+۴ در وین، گمانه‌زنی‌ها و تحلیل‌های مختلفی در خصوص نقاط اختلافی، آینده توافق هسته‌ای و شیوه برگزاری مذاکرات مطرح می‌شود. در این میان، میکائیل اولیانوف نماینده روسیه در مذاکرات برجام تأکید کرده است که  کار بر روی احیای برجام تقریبا ۹۰ درصد تکمیل شده، برخی موارد سیاسی ازجمله موضوعات مربوط به تعهدات آمریکا باقی‌مانده است. به عبارت بهتر، اولیانوف در عمل تأکید کرده است که مذاکرات فنی و کارشناسی میان طرف‌های مذاکره‌کننده به اتمام رسیده و این آمریکاست که باید در خصوص اجرایی شدن یا نشدن این توافقات، تصمیم‌گیری کند. به نظر می‌رسد مذاکرات وین در آینده‌ای نزدیک دوباره آغاز خواهد شد اما تا زمانی که واشنگتن تصمیم نهایی و واقعی خود را در خصوص رفع واقعی تحریم‌های کشورمان نگیرد، خبری از احیای توافق هسته‌ای نخواهد بود. آنچه مسلم است اینکه برجام به صورت ظاهری و با ادعای مقامات آمریکایی احیا نمی‌شود، بلکه در این معادله، اقدام آمریکا برای رفع تحریم‌ها اصالت و موضوعیت دارد. اظهارات اخیر اولیانوف، نشان‌دهنده بی تعهدی مطلق آمریکا تا این لحظه مذاکرات بوده است. مطابق اخبار موثق، تا پایان دور پنجم مذاکرات، توافقات فنی و کارشناسی میان طرف‌های مذاکره‌کننده صورت گرفته است اما دولت بایدن حاضر به پذیرش واضح‌ترین تعهدات خود در خصوص احیای توافق هسته‌ای نشده است. اولیانوف در این خصوص می‌گوید: «مذاکرات احیای برجام در وین احتمالا حداقل ۱۰ روز دیگر و یا دیرتر آغاز خواهد شد. روسیه امیدوار است که واشنگتن در راستای احیای برجام از شکست‌های خود درس بگیرد؛ سیاست فشار کارساز نیست. اگر توافق بر سر احیای برجام حاصل شود، تحریم‌های اصلی ایران ازجمله تحریم‌های نفتی احتمالا در ماه آگوست برداشته خواهد شد.» بدون شک تضمین گریزی آمریکا در خصوص احیای برجام، یکی از اصلی‌ترین مؤلفه‌های توقف مذاکرات در نقطه‌ای معین محسوب می‌شود. اصرار دولت بایدن و دموکرات‌ها بر عدم ارائه تضمین در قبال توافق هسته‌ای، بیانگر رویکرد کلان آن‌ها نسبت به برجام می‌باشد. اینکه واشنگتن این توافق را به‌مثابه یک توافق حقوقی مدنظر قرار نداده و نگاهی ابزاری و غیرحقوقی نسبت به آن دارد.  

در ششمین سالگرد امضای برجام

روزنامه وطن امروز در گزارشی می نویسد: امروز ششمین سالگرد رسیدن به توافق برنامه جامع اقدام مشترک یا به اختصار برجام است؛ ذیل توافقی هسته‌ای بین ایران و ۱+۵. با وجود اینکه تولد برجام به ۲۳ تیر ۹۴ بازمی‌گردد اما نطفه آن در مناظرات انتخاباتی سال ۹۲ زمانی گذاشته شد که حسن روحانی وعده چرخیدن همزمان چرخ سانتریفیوژها با چرخ اقتصاد را داد.   فارغ از مسائل سیاسی، ‌ برجام در حوزه اقتصاد برای ایران در یک کلان‌تصویر، هیچ عایدی‌ای نداشت . یکی از مسائلی اقتصاد ایران در طول این سال‌ها که با آن مواجه بوده، شرطی کردن تمام متغیرهای اقتصادی بر اساس تحریم‌ها است. تحریم به نوبه خود به دلیل ایجاد محدودیت‌های اقتصادی، تجاری و مالی موجب بروز مشکلات اقتصادی می‌شود اما اینکه دولت از اصلاحات ساختاری اقتصاد غافل شود و به حل مسائل ریشه‌ای و نهادی اقتصاد نپردازد، ربطی به تحریم ندارد و نشان از نبود عزم جدی در دولت برای توسعه اقتصادی کشور است. در این سال‌ها در قالب برجام، سیاست‌های اقتصادی به سمت شرطی شدن و گره خوردن اقتصاد به سیاست‌ها و تصمیم‌گیری‌های دیگر کشورها از جمله آمریکا سوق داده شد و آسیب‌ها و هزینه‌های هنگفت اقتصادی بر کشور تحمیل کرد. فعالان و صادرکنندگان بخش صنعتی و تولیدی کشور بیش از آنکه از فشار تحریم‌های خارجی ناراضی باشند، از عدم همکاری دستگاه‌های اجرایی و قوانین دست و پاگیر شکایت دارند. به عبارت دیگر، تولیدکنندگان و فعالان اقتصادی در خط مقدم جنگ اقتصادی قائل به این هستند که تنها نیازمند تسهیل امور از طرف نهادهای داخلی و دولت هستند.

از بالقوه ترامپ تا بالفعل بایدن

روزنامه سیاست روز در یادداشتی به قلم قاسم غفوری می آورد: جو بایدن در حالی به عنوان رئیس جمهور جدید آمریکا وارد کاخ سفید شد که ادعای نابودگر بودن سیاست‌های ترامپ را سر داده و مدعی بود که تمام سیسات‌های او را کنار نهاده و برای چند جانبه گرایی در جهان گام برخواهد داشت. یکی از اقدامات بایدن با نقاب تفاوت نیز در چارچوب احیای مذاکرات برجامی بود که طی مه‌های اخیر با نام مذاکرات وین شناخته می‌شود. آمریکایی‌ها در حالی از آمادگی برای حضور در دور هفتم این مذاکرات سخن گفته‌اند که مروری بر رفتارهای اخیر بایدن در نظام بین‌الملل نکاتی مهم را نشان می‌دهد که می‌تواند برای تصمیم گیری جمهوری اسلامی ایران در وین قابل توجه باشد. بخشی از اقدامات بایدن را به صورت مستقیم در قبال ایران می‌توان مشاهده کرد آنجا که رسما با دخالت در انتخابات ایران، خواستار جنبش تحریم انتخابات می‌شود و با بهره گیری از غول‌های رسانه‌ای به دنبال مشروعیت زدایی از دموکراسی و مردم سالاری در ایران است که حضور گسترده مردم در انتخابات در شرایط کرونایی ناکامی این سیاست را رقم زد. در همین حال حضور مقامات ارشد و نمایندگانی از هر دو حزب جمهوریخواه و دموکرات آمریکا در سیرک گروهک تروریستی منافقین که دستشان به خون ۱۷ هزار ایرانی آغشته است را باید به این اقدام ضد ایرانی افزود در حالی که در این مدت به بهانه‌های مختلف آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه ایران وضع کرده است. با توجه به این حقیقت، این سوالات مطرح است که آیا می‌توان به بایدن اعتماد و به مذاکرات وین برای احیای برجام ادامه داد؟ آیا می‌توان به بایدنی اعتماد کرد که رهرو بی چون و چرای ترامپ است و ساختاری بحران زده را برای جهان در ذهن می‌پروراند؟ آیا بهتر نیست به جای وقت گذاشتن برای مذاکره با محور بحران‌ساز جهان، دستگاه دیپلماسی را برای ایجاد باشگاه تحریم شدگان جهت خنثی کردن تحریم‌ها به حرکت در آورد؟

نتیجه مذاکرات وین نتیجه‌

خبرگزاری مهر در گفت و گو با حجت‌الاسلام سید محمود نبویان نایب رئیس کمیسیون اصل ۹۰ مجلس شورای اسلامی می نویسد: برجام سندی یکجانبه است و از ابتدا با بی‌دقتی تیم مذاکره‌کننده کشورمان منعقد شد. در برجام، یک سری وظایف و تعهدات به ایران تحمیل شد اما الزامی برای طرف مقابل جهت تعهد به مفاد برجام در نظر گرفته نشد. این در حالی است که از روز اول به تیم مذاکره کننده کشورمان تذکرات لازم داده شد که مصالح و منافع ملی را در مذاکرات مورد توجه قرار دهند. طرف مقابل به ظاهر متعهد شد که تحریم‌های ایران را برمی‌دارد اما این کار را در عمل انجام ندادند. متأسفانه دنیا بر مدار قانون نمی‌چرخد و دیدیم آمریکا به راحتی از برجام خارج شد اما آب هم از آب تکان نخورد و هیچ مشکلی پیش نیامد. تاکنون این مذاکرات هیچ نتیجه‌ای نداشته است و در همان ابتدا به عراقچی گفتم که حضور شما در مذاکرات هیچ معنایی ندارد و نتیجه‌ای نمی‌گیریم. البته دولتمردان ما می‌گفتند بایدن دموکرات است و از ترامپ بهتر است، اما الان نزدیک به شش ماه است که رئیس‌جمهور آمریکا شده و تحریم‌های ایران سر جای خودش باقی مانده است. ترامپ ایران را از نظر دارویی هم تحریم کرد و افرادی که می‌گفتند بایدن از ترامپ بهتر است، پاسخ دهند که چرا بایدن در این شش ماه حداقل تحریم‌های دارویی ایران را برنداشته است؟ نکته مهم دیگر آن است که برخی از تحریم‌های آمریکا با دستور اجرایی رؤسای جمهور این کشور و برخی دیگر با مصوبه کنگره آمریکا علیه ایران اعمال شده است. بایدن اگر از ترامپ بهتر است، می‌تواند دستور لغو تحریم‌هایی را که به دستور رؤسای جمهور آمریکا علیه ایران اعمال شده است، بدهد. این مسئله نشان می‌دهد دولتمردان ما به ویژه تیم مذاکره کننده کشورمان، جهان و آمریکا را به خوبی نمی‌شناسند، در حالی که برخی از آنان سال‌ها در آمریکا و کشورهای غربی زندگی کردند. این افراد هنوز هم خیال می‌کنند دموکرات‌ها بهتر از جمهوری‌خواهان هستند که خیال باطلی است.

بررسی گزارش پایانی وزارت خارجه درباره برجام در کمیسیون امنیت ملی

خبرگزاری دانشجو در گفت و گو با محمود عباس زاده سخنگوی کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس شورای اسلامی نوشت: برجام مهم‌ترین و راهبردی‌ترین برنامه دولت آقای روحانی بود، زیرا وقت و هزینه سنگینی گذاشته شد طبیعتا دولتی که همه تخم مرغ‌های خود را در سبد برجام گذاشته باشد به طور طبیعی غلو خواهد کرد. بنده معتقدم که می‌شد کشور را به گونه‌ای اداره کرد که مسیر کشور از مسیر برجام نگذرد، ولی به گونه‌ای عمل شد که کشور مجبور شد از ایستگاه برجام هم عبور کند و اجبارا وارد این مسیر شدیم می‌توانسته ایم برجام را بهتر از این موضوع نوشت و عمل کرد. این مورد لوازمی دارد که این لوازم بهتر بود رعایت شود لوازم آن این بود که هر چقدر در داخل کشور خوب عمل می‌کردیم در خارج از کشور هم بهتر عمل می‌شد. نکته دیگری که وجود دارد این است که گرای غلط دادن به داخل و گرای صحیح به خارج است یعنی وقتی شما در تریبون‌های اصلی اعلام می‌کنید که خزانه کشور خالی است این موضوع به خارج مخابره می‌شود که ایران نیازمند مذاکره است که این مورد باعث می‌شود دست برتر را از دست بدهیم. گزارش پایانی وزارت خارجه را بر اساس منافع ملی در کمیسیون امنیت ملی مجلس بررسی خواهیم کرد و اجازه نخواهیم داد چیزی خلاف ملی عمل و انجام شود.

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha