روابط ایران و عربستان بر مدار تنش زدایی

تهران - ایرنا - تحلیلگران رسانه‌ ها و اندیشکده‌ های عربی معتقدند حرکت ایران و عربستان به سمت تنش‌زدایی، اعتماد سازی و مذاکره میان آنها می‌تواند نتایج خوبی برای روابط دوجانبه به همراه داشته باشد و بسیاری از مشکلات منطقه را حل و فصل و منافع همه کشورهای منطقه را تامین کند.

به گزارش ایرنا، با سپری شدن حدود ۶  سال از قطع روابط دیپلماتیک عربستان و ایران، اکنون چند ماهی است که دو کشور مذاکراتی را به میزبانی عراق با هدف بهبود روابط انجام داده‌اند. در واقع از ابتدای سال جاری تاکنون۴ دور مذاکره در بغداد برگزار شده است و گزارش ها نشان از این دارد که روند گفت‌و گوها مثبت بوده است. «برهم صالح» رییس جمهوری عراق چندی پیش اعلام کرد مذاکرات ایران و عربستان پیشرفت خوبی داشته است و عراق و منطقه نیازمند این موضوع هستند. وی تاکید کرد همچنان چالش‌ هایی مقابل این گفت وگوها وجود دارد، اما امیدواریم که گشایش بزرگ به وجود بیاید و این گفت و گوها ادامه داشته باشد. مقام‌ های تهران و ریاض هم درباره روند گفت و گوهای دوجانبه نظر مثبتی دارند و در این ارتباط پیام ‌های مثبتی ارسال می‌کنند. آخرین نمونه از پیام ها را «فیصل بن فرحان» وزیر امور خارجه عربستان در سفر به آمریکا و در گفت و گو با روزنامه «فایننشال تایمز» ارسال کرد. وی با «صمیمانه» و «اکتشافی» خواندن روند مذاکرات میان دو طرف گفت: این مذاکرات دوستانه بوده ولی تاکنون نتایج ملموسی به همراه نداشته است. ما نسبت به این گفتگوها جدی هستیم. ما همواره گفته‌ایم که می‌خواهیم راهی برای باثبات کردن منطقه بیابیم.

مقامات جمهوری اسلامی ایران نیز همواره این موضوع را اعلام کرده‌اند که خواهان بهترین روابط با کشورهای منطقه هستند و این جزو اولویت‌ های سیاست خارجی ایران بوده است. در دولت سیزدهم نیز تعامل و ارتباط با همسایگان از اهمیت جدی برخوردار است. «حسین امیرعبداللهیان» وزیر  امور خارجه جمهوری اسلامی شانزدهم مهرماه در نشست مطبوعاتی خود با خبرنگاران در لبنان گفت: مذاکرات ایران و عربستان در مسیر درست خود قرار دارد و نیازمند گفت‌وگوهای بیشتر در این زمینه است.

دست برتر ایران در مذاکره با سعودی‌ ها

بسیاری از کارشناسان معتقدند که عربستان با توجه به تجربیات سال های اخیر در تحولات سوریه، لبنان، یمن، قطر و ... اکنون به این نتیجه رسیده که نمی‌تواند در برابر واقعیت های موجود منطقه راهبرد گذشته خود را ادامه دهد. اکنون دیگر آمریکا مانند دوره «ترامپ»، از عربستان در جنگ یمن حمایت نمی‌کند و واشنگتن جنگ افزارهای خود را از این کشور خارج کرده است.  با توجه به این واقعیت ها ریاض تصمیم گرفته که رویکرد جدیدی اتخاذ کند. در همین چارچوب تاکنون ۴ دور مذاکرات بین مقامات ایران و عربستان برگزار شده است.

«محمد مصطفی العمرانی» تحلیلگر یمنی در بخشی از گزارش خود درباره مذاکرات ایران و عربستان نوشت: ایران اکنون در شرایطی با عربستان مذاکره می‌کند که در تحولات منطقه دست برتر را دارد. این مذاکره در شرایطی انجام می‌گیرد که دولت کنونی آمریکا در حال خارج کردن نیروهای این کشور از منطقه است و حمایت نظامی آمریکا از عربستان در جنگ یمن را متوقف کرده است. این در شرایطی است که ایران در سایه همکاری با کشور چین به عنوان یک قدرت برتر جهانی، دست برتر را در مذاکرات دارد و به مرحله‌ای رسیده است که می‌تواند شرط‌های خود را تحمیل کند.

«شاکر احمد» نویسنده و تحلیلگر اماراتی هم به تارنمای «الخلیج اونلاین» امارات گفت: افزایش حمله های گروه انصارالله یمن به سرزمین های عربستان این کشور را وادار ساخته است به دنبال راه حلی برای حل مشکلات خود با ایران باشد. عربستان این موضوع را درک کرده است که ایران در یمن نقش اساسی دارد. واقعیت ها نشان می دهد که ایران در شماری از پرونده های منطقه دستاوردهایی داشته است و عربستان به عنوان بازنده بزرگ این پرونده ها اکنون به دنبال راهی برای رهایی از جنگ یمن است.

روزنامه فرامنطقه ای «العرب» نیز در بخشی از گزارش خود آورد: تحلیلگران می گویند تلاش های دیپلماسی نشان می دهد که ریاض به این موضوع پی برده است که سیاست «فشار حداکثری» ترامپ علیه ایران برای امتیازگیری از این کشور راه به جایی نبرده است. همچنین روابط ریاض با واشنگتن در مقایسه با دوره ترامپ با تنش هایی همراه شده است. زیرا «جوبایدن» تلاش می کند در زمینه مسائل حقوق بشری ریاض را زیر فشار قرار دهد. در چنین شرایطی ریاض برای کاهش تنش ها در بسیاری از جبهه های خاورمیانه تحرکاتی را انجام داده است. این کشور پس از سه سال قطع روابط با قطر با این کشور آشتی کرده است. هدف اصلی عربستان از از تحرکات دیپلماتیک رهایی خود از جنگ یمن است.

 اعتماد سازی و مذاکره عربستان و ایران تحقق بخش منافع همه کشورهای منطقه

تحلیلگران معتقدند ایران و عربستان از نقاط مشترک برای مذاکره و رسیدن به تفاهم برخوردار هستند. اگر این دو کشور بتوانند با اعتمادسازی تنش ها را حل کنند این موضوع مهم می تواند بنیانی پایدار را شکل دهد تا زمینه برای حل فراگیرتر تنش‌ها در منطقه فراهم شود.

«فاطمه الصمادی» پژوهشگر اردنی تبار در بخشی از گزارش خود در مرکز پژوهش های «الجزیره» قطر نوشت: تجربه دهه های گذشته در روابط ایران و عربستان نشان می دهد که آنها می توانند با هم همکاری راهبردی داشته اند. از این رو، احتمال ایجاد گشایش و نزدیکی روابط دو کشور وجود دارد و با آغاز مذاکرات و حل تنش ها در برخی پرونده ها از دامنه تنش ها در برخی مسایل کاسته خواهد شد. از این رو، پیشرفتی که در مذاکرات این دو کشور رخ داده است پایه ای برای از سرگیری روابط و بازگشایی سفارتخانه های دو کشور خواهد بود.

اندیشکده راهبردی «الفکر» که مقر آن در استانبول دارد در بخشی از گزارش خود درباره مذاکرات ایران و عربستان یادآور شد: با توجه به شرایط و تحولاتی که منطقه شاهد است می توان از احتمال نزدیک شدن این دو کشور سخن به میان آورد. مسایلی که این دو کشور با آن روبرو هستند ضرورت حرکت آنها، از یک نقطه مشترک را اقتضا می کند. یکی از این مسایل، تغییر سیاست آمریکا در منطقه است. از زمان راهیابی «بایدن» به کاخ سفید، منطقه شاهد شماری از تحولات بود. با وجود انتقادهای سخت عربستان، آمریکا، تحریم ها را از گروه انصارالله یمن برداشته است. عربستان هم با نزدیک شدن به ایران، بی اعتمادی خود به آمریکا به ویژه پس از قدرت یابی دموکرات ها در این کشور را نشان می دهد. تغییرات منطقه ای سبب شده است که سیاست گفت و گو جایگزین سیاست تقابل شود.

مرکز پژوهش های راهبردی الفکر درباره انگیزه های عربستان از نزدیک شدن به ایران نوشت: با دقت در موضع گیری عربستان در نزدیک شدن به ایران مشخص می شود که پرونده های امنیتی مهمترین محرک این مذاکرات است. عربستان به دنبال متوقف کردن تهدیدهای انصارالله و پایان دادن به جنگ یمن است. در سال های اخیر حمله های انصارالله به بزرگترین تهدید برای امنیت عربستان تبدیل شده است. آنها با حمله به تاسیسات نفتی شریان اقتصاد عربستان را هدف قرار داده اند. همچنین انصارالله زیر ساخت ها، فرودگاه ها و مکان های راهبردی این کشور را از طریق عملیات نظامی هدف قرار می دهند. این حمله ها به یک تهدید واقعی تبدیل شده اند. عربستان می داند که از طریق ائتلاف های سنتی خود و روابط با آمریکا و حمله های نظامی در یمن نمی تواند به این حمله ها پایان دهد، بلکه برای پایان دادن به این حمله ها باید با ایران مذاکره کند. هزینه های جنگ عربستان در یمن به دلیل فرسایشی شدن این جنگ بسیار بالا است.

«سلیمان العقیلی» تحلیلگر عربستانی در این زمینه به بخش عربی زبان شبکه «الحره» آمریکا گفت برقراری روابط میان دو کشور ممکن است. این دو کشور می توانند در زمینه روابط دوجانبه گام های بزرگی را بردارند. بسیاری از مسائل وجود دارد که نخست باید آنها را حل کرد. بحران بی اعتمادی میان دو کشور عمیق است.

«محمد صالح صدقیان» مدیر مرکز «عربی» مطالعات ایران هم به تارنمای شبکه الحره گفت: همه کشورهای منطقه به این نتیجه رسیده اند که باید به تنش های امنیتی، سیاسی و نظامی در منطقه پایان داده شود. همه به این نتیجه رسیده اند که شرایط کنونی اقتضا می کند که به همه چالش ها و مشکلات به ویژه در یمن، عراق، سوریه، لبنان و حتی فلسطین  که منطقه از آن رنج می برد، پایان داده شود. شرایط منطقه مذاکرات عربستان و ایران را پیش می برد. همان گونه که آمریکا از افغانستان عقب نشینی کرد این کشور از عراق و سوریه عقب نشینی خواهد کرد. در نتیجه اگر کشورهای منطقه به ویژه کشورهای بزرگی مانند عربستان و ایران برای مهار چالش ها مذاکره نکنند وضعیت خطرناک خواهد بود. ماه های آینده منطقه شاهد نتیجه مثبتی در سطح روابط ایران و عربستان و همچنین روابط ایران و کشورهای عربی خواهیم بود. این تحلیلگر درباره شرط و شروط مذاکره میان ایران و عربستان گفت باید این شرط ها را پشت سرگذاریم. میان دو طرف بی اعتمادی وجود دارد و ما باید به دنبال راهی برای چگونگی اعتمادسازی میان دو طرف و چگونگی رسیدن به توافق بر روی اشتراکات باشیم. اگر این موضوع تحقق یابد زمینه برای بررسی دیگر امور و بررسی چگونگی تحقق منافع همه کشورهای منطقه فراهم می‌شود.

سرخط اخبار پژوهش

نظر شما

شما در حال پاسخ به نظر «» هستید.
captcha