به گزارش گروه علم ایرنا، نشست فوق‌العاده شورای بین‌دولتی برنامه مدیریت دگرگونی‌های اجتماعی (MOST) یونسکو با هدف بررسی محورهای علم پایداری در عمل تقویت بعد انسانی و عدالت حمایت سیاستی و اجرای میدانی برنامه در دوره ۲۰۲۵ تا ۲۰۲۷ در مقر یونسکو در پاریس برگزار شد.
در این نشست احمد پاکتچی سفیر و نماینده دائم جمهوری اسلامی ایران در یونسکو به‌صورت حضوری و سید ضیاء هاشمی معاون فرهنگی و اجتماعی معاون اول رئیس‌جمهور و رئیس کمیته ملی MOST و حسن فرطوسی دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران به‌صورت برخط حضور داشتند و به بیان مواضع و دیدگاه‌های کشورمان پرداختند.
پیامدهای جنگ بر مراکز علمی و لزوم پاسخگویی یونسکو
سید ضیاء هاشمی در این نشست با تأکید بر ضرورت توجه جامعه جهانی به پیامدهای بحران‌ها و منازعات بر جوامع نهادهای آموزشی و علمی و ظرفیت‌های انسانی و دانشی گفت: ابعاد فاجعه‌بار جنگ در غزه خسارات جبران‌ناپذیری به غیرنظامیان مراکز آموزشی و فعالیت‌های علمی و فرهنگی وارد کرده است و نهادهای بین‌المللی باید مشخص کنند که چارچوب‌های BRIDGES و MOST چه ظرفیتی برای حفاظت از دانش و استمرار آموزش و پژوهش در این شرایط بحرانی دارند.
وی همچنین موضوع محدودیت دسترسی زنان و دختران در افغانستان به فرصت‌های آموزشی را از دیگر چالش‌های مهم منطقه برشمرد و بر لزوم اقدام هماهنگ برای رفع این موانع تأکیدکرد.
رئیس کمیته ملی MOST کمیسیون ملی یونسکو در ادامه به تجربه اخیر کشورمان از پیامدهای جنگ و آسیب‌های واردشده به برخی مؤسسات آموزشی و علمی میراث فرهنگی و زیرساخت‌های غیرنظامی اشاره کرد و خواستار شفاف‌سازی ظرفیت‌های یونسکو برای بازسازی ظرفیت‌های علمی و آموزشی تقویت همکاری‌های بین‌المللی و حمایت از توسعه پایدار شد.
وی یادآور شد: پاسخ‌های بین‌المللی باید با شرایط خاص هر بحران انطباق داشته باشد و هم‌زمان اصول بنیادین حفاظت از جان انسان‌ها صیانت از دانش و تضمین استمرار یادگیری در کانون این اقدامات قرار گیرد.
دانش باید میراث و دارایی مشترک بشریت باشد
در بخش دیگری از این نشست دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو در ایران با تأکید بر این‌که علم صرفاً پیشران صنعت و فناوری نیست بلکه بخشی اساسی از زندگی انسان و عاملی برای تقویت درک از جهان به شمار می‌رود اظهار داشت: دسترسی به دانش ایجاد فرصت برابر برای یادگیری و مشارکت همگانی در پژوهش از حقوق بنیادین جامعه بشری است.
حسن فرطوسی با اشاره به رویکرد یونسکو در زمینه علم باز خواستار ایجاد سازوکارهای عملی برای جلوگیری از انحصار دانش تضمین گردش آزادانه آن و برقراری توازن میان حمایت از پژوهشگران و بهره‌مندی همگانی از علم شد.
وی همچنین به چالش‌های پیش‌روی پژوهشگران ناشی از اقدامات قهری یکجانبه اشاره کرد و بر لزوم ارائه راهکارهای عملی از سوی چارچوب BRIDGES برای رفع موانع همکاری‌های علمی جلوگیری از تمرکز دانش و قدرت و تثبیت مفهوم دانش به‌عنوان میراث و دارایی مشترک بشریت تأکید کرد.
برنامه MOST و جایگاه راهبردی ایران
برنامه مدیریت دگرگونی‌های اجتماعی (MOST) یونسکو با تمرکز بر پیوند میان پژوهش‌های علوم اجتماعی و فرایند سیاست‌گذاری ظرفیتی کلیدی برای تقویت تصمیم‌گیری‌های مبتنی بر شواهد و مواجهه مؤثر با تحولات اجتماعی است.
در این نشست چارچوب سیاستی و جعبه‌ابزار BRIDGES با موضوع ادغام دانش علوم انسانی برای سیاست‌گذاری پایدارتر اصلاح سیاست‌های عمومی آینده‌پژوهی و حکمرانی آینده‌نگر مورد بررسی قرار گرفت. این گردهمایی هم‌زمان با هفته دگرگونی‌های اجتماعی MOST و کارگاه‌های مرتبط با BRIDGES برگزار شد.
عضویت جمهوری اسلامی ایران در شورای بین‌دولتی برنامه MOST یونسکو در جریان کنفرانس عمومی ۲۰۲۵ این سازمان در سمرقند با اجماع آرا به مدت دو سال تمدید شده است و حضور فعال هیئت ایرانی فرصتی مهم برای انعکاس مطالبات منطقه‌ای حمایت از زیرساخت‌های علمی آسیب‌دیده از بحران‌ها و تقویت دسترسی عادلانه به علم در عرصه بین‌المللی فراهم کرد.