به گزارش خبرنگار گروه علمی ایرنا پژوهش های بنیادی و دانشگاهی به عنوان موتور محرک پیشرفت علمی و زیربنای حل مسائل اساسی کشور، همواره با چالش هایی از جنس محدودیت اعتبارات، بوروکراسی داوری و دغدغه حفظ و نگهداشت سرمایه انسانی روبرو بوده است.

در این میان بنیاد ملی علم ایران به عنوان بازوی تخصصی فاندینگ ذیل معاونت علمی، فناوری و اقتصاد دانش بنیان ریاست جمهوری، نقش کلیدی در جهت دهی، حمایت مالی و توانمندسازی جامعه پژوهشگران ایفا می کند؛ نقشی که طی سال های گذشته با نقدهایی پیرامون توزیع خرد منابع و ناکافی بودن اعتبارات متناسب با جایگاه علمی ایران همراه بوده است.

به منظور واکاوی دقیق تر این مسائل، تلویزیون ایرنا در میزگردی تفصیلی میزبان محمدرضا هرمزی نژاد، رئیس بنیاد ملی علم ایران بود تا ضمن پاسخ به انتقادات منتقدان، آخرین اقدامات دولت چهاردهم در ارتقای جهش وار اعتبارات، مقایسه بودجه علم با شاخص های جهانی، مدل های جدید صیانت از نخبگان از طریق دوره های پسادکتری و برنامه های پیش رو را تشریح کند؛ گفت وگویی جامع که بخش نخست آن پیش روی مخاطبان قرار می گیرد.

انتقاد از بودجه خرد و پاسخ صریح رئیس بنیاد ملی علم ایران

رئیس بنیاد علم ایران در ابتدا و در پاسخ به این نقد منتقدان که این مجموعه طی سال های اخیر مبالغی را به صورت خرد در دانشگاه های مختلف توزیع کرده و اثربخشی لازم را نداشته است، تصریح کرد:ما قبل از هر چیز باید درباره بودجه بنیاد ملی علمی ایران صحبت کنیم.

محمدرضا هرمزی نژاد با بیان اینکه، ردیف بودجه مصوب کشور ما ۱۵۶ میلیارد تومان است اذعان کرد: با این همه دانشجو، محقق، استاد و به عنوان تنها فاندینگ ایجنسی تخصصی کشور، این بودجه به هیچ وجه متناسب با سطح علم و فناوری کشور نیست.

وی افزود: اما در دو سال اخیر با حضور حسین افشین معاون علمی رئیس جمهور،نگاه ویژه ای به این مقوله شد و ما چیزی حدود ۱۰ برابر بودجه مصوب (مبلغی در حدود ۱.۶ همت) کمک و ابلاغ اعتبار از معاونت علمی دریافت کردیم تا بتوانیم حمایت شایسته تری از پژوهشگران داشته باشیم.

رئیس بنیاد علم ایران همچنین اضافه کرد: سقف حمایت های ما اکنون در پکیج های حمایتی بنیاد تا حدود ۶ تا ۷ میلیارد تومان رسیده است.

مقایسه مقیاس بودجه ایران با فاندینگ ایجنسی‌های جهان

هرمزی نژاد در ادامه با ذکر آماری از برخی نهادهای حامی مالی پژوهش در دنیا (فاندینگ ایجنسی های) خاطرنشان کرد: برای نمونه، NSF آمریکا حدود ۱۰.۲ میلیارد دلار، انگلیس ۱۱ تا ۱۲ میلیارد دلار، NSFC چین ۵ تا ۶ میلیارد دلار، DFG آلمان ۴.۵ میلیارد دلار و JSPS ژاپن ۲.۳ تا ۲.۶ میلیارد دلار بودجه صرف پژوهش می کنند.

وی افزود: همچنین سهم هزینه کرد پژوهش از GDP در آمریکا ۳.۵ درصد، ژاپن ۳.۳ درصد، آلمان ۳.۱ درصد و کره جنوبی ۵ درصد است. مقیاس بودجه در دنیا بسیار بالاتر است، اما دولت چهاردهم با شیبی مناسب در حال تقویت نهاد علم است.

سازوکار حمایت از دوره های پسادکتری و پیشگیری از مهاجرت نخبگان

رئیس بنیاد ملی علم ایران درباره توسعه دوره های پسادکتری به عنوان یکی از طرح های برجسته ماه های اخیر نیز گفت: افرادی که فارغ التحصیل می شوند در حداکثر راندمان کاری خود قرار دارند از این رو باید بتوانیم با حمایت های همه جانبه شرایط فعالیت آنها در کشور بیش از پیش فراهم کنیم.

هرمزی نژاد تصریح کرد: امسال حدود ۸۰ درصد حقوق استادیار پایه یک را برای استخدام پسادکتری پرداخت می کنیم و به استاد میزبان نیز گرنت می دهیم. هزینه هر نفر با گرنت مربوطه برای بنیاد سالانه حدود ۵۰۰ میلیون تومان تمام می شود و این دوره قابل تمدید برای سال دوم نیز هست.

به گفته وی، نرخ پذیرش ما در پسادکتری حدود ۶۰ درصد است، اما شخصاً معتقدم بودجه باید به گونه ای باشد که بتوانیم از درصد بیشتری از این محققان حمایت کنیم تا راهی کشورهای همسایه نشوند.