گروه جامعه ایرنا - کاپ ۳۱، سی‌ویکمین نشست اعضای کنوانسیون چارچوب سازمان ملل متحد درباره تغییر اقلیم است که از ۹ تا ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۸ تا ۲۹ آبان ۱۴۰۵) در شهر آنتالیا ترکیه برگزار می‌شود، این اجلاس یکی از مهمترین گردهمایی‌های بین‌المللی در حوزه تغییر اقلیم به شمار می‌رود که نمایندگان نزدیک به ۲۰۰ کشور، مسئولان دولتی، کارشناسان، دانشمندان، فعالان محیط‌زیست و نمایندگان نهادهای بین‌المللی در آن حضور دارند.
سی‌ویکمین کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (کاپ ۳۱) در حالی در آنتالیای ترکیه برگزار می‌شود که تشدید پیامدهای تغییر اقلیم، افزایش رخدادهای حدی آب و هوایی، بحران منابع آب و ضرورت تأمین مالی برنامه‌های سازگاری، بار دیگر همکاری‌های بین‌المللی را به یکی از محورهای اصلی مذاکرات اقلیمی تبدیل کرده است، موضوعاتی که برای ایران به‌عنوان کشوری واقع در کمربند خشک جهان و مواجه با چالش‌هایی همچون خشکسالی، کم‌آبی و بیابان‌زایی اهمیت ویژه‌ای دارد.
از سوی دیگر مذاکرات کاپ ۳۱ در شرایطی آغاز شده که جهان همچنان با فاصله قابل‌توجهی میان تعهدات اعلام شده کشورها و اقدامات عملی برای مهار گرمایش زمین مواجه است، کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، سازگاری با پیامدهای تغییر اقلیم، تأمین مالی اقلیمی، شفافیت در اجرای تعهدات و سازوکارهای همکاری بین‌المللی از جمله محورهای مهم این اجلاس است.
یکی از موضوعات مهم در مذاکرات امسال، تأمین منابع مالی برای کشورهای در حال توسعه است، کشورهایی که با وجود سهم کمتر در انتشار تاریخی گازهای گلخانه‌ای، در بسیاری موارد آسیب‌پذیری بیشتری در برابر خشکسالی، سیل، موج‌های گرما و دیگر پیامدهای تغییر اقلیم دارند.
در این میان، موضوع دسترسی آسان‌تر کشورهای آسیب‌پذیر به منابع مالی، فناوری‌های سازگار با اقلیم و ظرفیت‌های بین‌المللی برای اجرای طرح‌های کاهش انتشار و سازگاری، از مطالبات مهم مطرح‌شده در مذاکرات اقلیمی است.
ایران نیز علاوه بر مطرح کردن این موضوعات، بر تبیین پیامدهای زیست محیطی جنگ تمرکز دارد و برای نخستین بار رئیس جمهور در این اجلاس شرکت می کند، در واقع پزشکیان نخستین رئیس‌جمهور ایران است که در این اجلاس بین‌المللی در چنین سطحی حضور می‌یابد.
مسعود پزشکیان پیش از سفر به ترکیه برای حضور در اجلاس، سی و یکمین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل (کاپ ۳۱) به میزبانی کشور ترکیه را فرصت مناسبی برای گفت‌وگو با سران کشورهای مختلف و اعلام مواضع جمهوری اسلامی ایران در قبال آثار تخریبی جنگ و تجاوزات علیه محیط‌زیست دانست و افزود: در این اجلاس، درباره اقدامات آمریکا و اسرائیل در تخریب محیط‌زیست صحبت خواهیم کرد.
وی با اشاره به حضور خود در این اجلاس به دعوت رسمی رئیس‌جمهور ترکیه اظهار کرد: سی و یکمین اجلاس مربوط به مسائل اقلیم و محیط‌زیست است که ۱۹۶ کشور جهان در آن حضور خواهند داشت و از این میان، ۷۱ کشور با حضور رؤسای جمهور یا نخست‌وزیران خود در آن شرکت می‌کنند.
پزشکیان افزود: حضور در این اجلاس فرصت مناسبی است تا درباره وضعیت اقلیم و منطقه‌ای که در آن قرار گرفته‌ایم و مسائل موجود گفتگو کنیم، از آثار تخریبی جنگ و تجاوزات صحبت کنیم و مواضع خود را درباره اقداماتی که آمریکا و اسرائیل در تخریب محیط‌زیست ایران و منطقه انجام داده‌اند صحبت کنیم.
رئیس‌جمهور با بیان اینکه این اجلاس فرصت بسیار خوبی برای دیدار با سران کشورهای مختلف است، گفت: تاکنون ملاقات با سران و مقامات بیش از ۱۰ کشور از جمله رئیس جمهور کشور ترکیه پیش‌بینی شده که قرار است با آنها گفتگو کنیم .
همچنین شینا انصاری معاون رئیس جمهور و رییس سازمان حفاظت محیط‌زیست در نشست بررسی مهمترین چالش‌ها و محورهای مذاکراتی جمهوری اسلامی ایران برای حضور در سی‌ویکمین کنفرانس اعضای کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل متحد (COP۳۱) گفته بود که تمرکز ایران در کنفرانس تغییر اقلیم بر تبیین پیامدهای زیست محیطی جنگ و مطالبه‌گری جهانی است.
وی با تأکید بر اینکه محور اصلی حضور جمهوری اسلامی ایران در اجلاس COP۳۱، تبیین پیامدهای زیست‌محیطی جنگ و مطالبه‌گری از جامعه جهانی خواهد بود، گفت: ایران با ارائه گزارش‌های مستند، آثار و پیامدهای تجاوز بر محیط‌زیست، زیرساخت‌ها و سلامت انسان را در این اجلاس بین‌المللی مطرح خواهد کرد.
وی اظهار کرد: اجلاس سالانه کنوانسیون تغییر اقلیم سازمان ملل متحد یکی از مهمترین رویدادهای بین‌المللی حوزه محیط‌زیست است و فرصت ارزشمندی برای طرح دیدگاه‌ها، ظرفیت‌ها و مطالبات جمهوری اسلامی ایران در سطح جهانی به شمار می‌رود.
وی با تأکید بر اینکه محور اصلی حضور ایران در این اجلاس، تبیین پیامدهای زیست‌محیطی جنگ تحمیلی خواهد بود، افزود: جمهوری اسلامی ایران در موضع دفاع از تمامیت ارضی خود قرار داشت و ضروری است در اجلاس COP۳۱، تجاوز صورت‌گرفته و آثار و تبعات آن بر محیط‌زیست کشور، زیرساخت‌ها و مردم با گزارش‌های مستند و متقن برای جامعه جهانی تبیین و پیگیری شود.
جمهوری اسلامی ایران نیز با هیأتی از کارشناسان و نمایندگان دستگاه‌های مرتبط که شینا انصاری معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در صدر آنها قرار دارد، در این اجلاس حضور دارد و تمرکز کارشناسان ایرانی بر چالش‌های خشکسالی، تأمین مالی نظام‌های غذایی، تخریب محیط زیست ناشی از جنگ و معرفی پروژه‌های سازگاری قابل سرمایه‌گذاری است.
همچنین اقدامات جمهوری اسلامی ایران در حوزه تغییر اقلیم در زمینه کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، سازگاری با تغییر اقلیم، کاهش فلرینگ، تصویب اسناد بالادستی و برنامه مدیریت اقلیم که با وجود محدودیت ها و مشکلات انجام شدند در اجلاس ارائه می شود.
کارشناسان کشور در پی تقویت دیپلماسی آب و اقلیم و بهره‌گیری از تجربه‌های بین‌المللی برای مواجهه با پیامدهای تغییر اقلیم هستند، رویکردی که با توجه به شرایط اقلیمی ایران و فشار فزاینده بر منابع آب و بخش کشاورزی، اهمیت ویژه‌ای دارد.
همچنین در آخرین نشست هماهنگی پیش از برگزاری اجلاس، بر ضرورت انسجام و تعامل مستمر میان اعضای هیأت ایران، جمع‌بندی مواضع، تعیین اولویت‌ها و تقسیم وظایف تأکید شده است، آگاهی اعضای هیأت از مستندات و پیام‌های کلیدی، تبادل به‌موقع اطلاعات و هماهنگی در جلسات و گروه‌های کاری نیز از دیگر موارد مورد توجه در این نشست بوده است.
برگزاری غرفه جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار در کاپ ۳۱
جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار در کاپ ۳۱ غرفه برپا کرده است که برنامه‌های اعلام‌شده برای غرفه ایران به موضوعاتی همچون پیامدهای زیست‌محیطی جنگ و امنیت غذایی و توسعه کشاورزی اختصاص دارد.
روز گذشته سه شنبه ۱۹ آبان ماه یک نشست در خصوص انرژی های تجدید پذیر و یک نشست مشترک شهرداری تهران با اتاق بازرگانی و بخش خصوصی درباره انرژی های پاک برگزار شد، همچنین قرار است دو نشست با عنوان‌های دستاوردها و خسارت‌های زیست‌محیطی ایران در جنگ با آمریکا و رژیم صهیونیستی و امنیت غذایی و توسعه کشاورزی ایران نیز روزهای آتی برگزار خواهد شد.
برای ایران، حضور در اجلاس‌های تغییر اقلیم صرفا به معنای شرکت در نشست‌های بین‌المللی نیست، بلکه فرصتی برای طرح چالش‌های ملی، پیگیری دسترسی به منابع مالی و فناوری و تقویت همکاری‌های منطقه‌ای و جهانی در حوزه محیط‌زیست و منابع طبیعی است.
خشکسالی‌های متوالی، کاهش منابع آب تجدیدپذیر، فرونشست زمین، بیابان‌زایی، گردوغبار، آتش‌سوزی جنگل‌ها و آسیب‌پذیری تالاب‌ها از جمله مسائلی هستند که با تغییر اقلیم ارتباط دارند و مدیریت آنها به برنامه‌ریزی بلندمدت و تأمین منابع مالی و فنی نیازمند است.
از سوی دیگر، تحقق اهداف اقلیمی مستلزم آن است که تعهدات بین‌المللی به اقدامات اجرایی و قابل سنجش تبدیل شوند، معرفی طرح‌های سازگاری دارای قابلیت سرمایه‌گذاری، استفاده از تجربیات سایر کشورها و پیگیری سازوکارهای تأمین مالی می‌تواند بخشی از مسیر پیش‌روی ایران برای کاهش آسیب‌پذیری در برابر تغییر اقلیم باشد.
آنتونیو گوترش دبیرکل سازمان ملل متحد در بیانیه‌ای از رهبران خواست تا با کاهش سریع‌تر انتشار گازهای گلخانه‌ای، تسریع گذار عادلانه از سوخت‌های فسیلی و ارائه کمک‌های مالی و حفاظتی مورد نیاز کشورهای آسیب‌پذیر، جدیت به خرج دهند، او از رهبران جهان خواست تا پس از یک سال تغییرات شدید و ویرانگر آب و هوایی، در مورد مقابله با این بحران «جدی» عمل کنند.
بر اساس توافقنامه های اقلیمی سازمان ملل، کشورهای توسعه یافته که در طول تاریخ مسئول تولید و انتشار بیشترین گازهای گلخانه‌ای بوده‌اند، باید به کشورهای در حال توسعه در سازگاری با تأثیرات اقلیمی و گذار به انرژی پاک‌تر حمایت مالی کنند.
سازمان ملل متحد می‌گوید کشورهای در حال توسعه تا سال ۲۰۳۵ برای سازگاری با تغییرات اقلیمی سالانه به ۳۰۵ میلیارد دلار نیاز خواهند داشت، تقریباً ۱۰ برابر مبلغی که در حال حاضر از کشورهای ثروتمند دریافت می‌کنند.
آرمان خورسند رییس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست درباره حضور ایران در کاپ ۳۱ به خبرنگار ایرنا گفت: کنفرانس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد ( کاپ ۳۱) علاوه بر اینکه یکی از مهمترین رویدادهای اقلیمی دنیا است، در حوزه محیط زیست نیز یکی از مهمترین نشست ها است که برگزار می شود.
وی اظهار کرد: امسال جمهوری اسلامی ایران برای اولین بار در این نشست غرفه دارد و به موضوعاتی همچون پیامدهای زیست‌محیطی جنگ و امنیت غذایی و توسعه کشاورزی اختصاص خواهد پرداخت.
رییس مرکز امور بین‌الملل و کنوانسیون‌های سازمان حفاظت محیط‌زیست با اشاره به حضور شینا انصاری معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست در این اجلاس تاکید کرد: حضور ایران امسال در کاپ ۳۱ غیر از بحث های کارشناسی و حضور در جلسات مذاکراتی، جلسات متعددی برای معرفی دستاوردهای ایران در حوزه محیط زیست خواهیم داشت، همچنین در بخش مذاکراتی هم مواضع کشور ما مطرح خواهد شد.
خورسند با اشاره به اینکه به پیامدهای جنگ برای محیط زیست ایران نیز به صورت ویژه خواهیم پرداخت گفت: در زمینه حوادث محیط زیستی جنگ، کتاب داریم که در غرفه ارائه خواهیم کرد، همچنین نشست مستقلی در این زمینه در غرفه برگزار می کنیم و به طور کلی جنگ و تبعات محیط زیستی آن در تمام سخنرانی ها و برنامه ها مطرح می شود و جزو محورهای اصلی کار ما است.
سی‌ویکمین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد (COP۳۱) از ۹ تا ۲۰ نوامبر ۲۰۲۶ (۱۸ تا ۲۹ آبان ۱۴۰۵) در شهر آنتالیا ترکیه برگزار می‌شود، این کنفرانس جهانی رهبران جهان، وزرا، مذاکره‌کنندگان، دانشمندان و نمایندگان جامعه مدنی را گرد هم می‌آورد تا در زمینه‌های مرتبط با اقدام برای اقلیم از جمله کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای، سازگاری با آب و هوا و تأمین مالی بحث و تبادل نظر کنند و به راهکارهای عملی برسند.