09:44 - 1405/08/26
کد خبر: 86324093
پنج راهکار پژوهشگاه پلیمر برای تقویت تاب‌آوری علمی و فناورانه کشور

تهران- ایرنا- رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با اشاره به ضرورت تقویت تاب‌آوری علمی و فناورانه کشور، پنج راهکار شامل شناسایی گلوگاه‌های حیاتی، تشکیل کنسرسیوم‌های علمی، ایجاد زیرساخت‌های مشترک، تأمین مالی پایدار پژوهش‌ها و تقویت سرمایه انسانی را برای عبور از بحران‌ها و کاهش آسیب‌پذیری کشور پیشنهاد کرد.

به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، مرتضی احسانی روز سه‌شنبه در همایش نقش دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های کشور در تاب‌آوری ملی اظهار داشت: در شرایطی که امروز همه کشورهای دنیا با مسائل و چالش‌های مختلفی مواجه هستند، نگاه‌ها بیش از گذشته به سمت دانشگاه‌ها، پژوهشگاه‌ها و مراکز علمی معطوف شده است و جامعه از این مراکز انتظار دارد برای برون‌رفت از بحران‌ها راهکار ارائه دهند.

وی افزود: در پنج دهه اخیر، دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها همواره نقش‌آفرینی کرده‌اند، اما به نظر می‌رسد جامعه اکنون با نگاهی متفاوت، نیازمندانه و حتی ملتمسانه به سمت دانشگاه‌ها و مراکز علمی روی آورده و منتظر است ببیند نخبگان علمی برای عبور از بحران‌ها چه اقداماتی انجام می‌دهند.

رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با اشاره به اهمیت مفهوم تاب‌آوری گفت: تاب‌آوری به توانایی یک کشور برای پیش‌بینی تهدیدها و سازگاری با شرایط پس از بحران اشاره دارد. تاب‌آوری با مقاومت تفاوت دارد؛ ممکن است جامعه‌ای برای مدتی فشارهای سخت را تحمل کند، اما ضروری است به سمتی حرکت کنیم که بتوانیم با شرایط جدید سازگار شویم و آسیب‌پذیری‌های خود را کاهش دهیم.

احسانی با تأکید بر اینکه تاب‌آوری الزاماً به معنای خودکفایی نیست، اظهار داشت: اقتصادهای پیشرفته دنیا نیز به این معنا نیست که همه فناوری‌ها را در داخل خود دارند. حتی کشورهایی که در عرصه‌های اقتصادی و فناوری پیشرفته هستند و در تأمین مواد مورد نیاز خود فعالیت گسترده‌ای دارند، ممکن است در مواجهه با بحران‌هایی که هزاران کیلومتر دورتر از منطقه آنها رخ می‌دهد، دچار مشکل شوند.

وی با اشاره به تعدد بحران‌هایی که کشورمان با آنها مواجه است، افزود: بخشی از مشکلات ناشی از شرایط آب‌وهوایی و تحریم‌هاست و شرایط جنگی نیز مسائل جدیدی ایجاد کرده است. تحریم‌ها موجب شده دسترسی ما به برخی فناوری‌ها محدود باشد. مخاطرات امنیتی، کمبود منابع آب که طی یکی دو دهه اخیر با آن مواجه بوده‌ایم، فرسودگی زیرساخت‌ها و مجموعه‌ای از مسائل دیگر، زنجیره‌ای از بحران‌ها را در کشور شکل داده است.

رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با بیان اینکه چهار نهاد می‌توانند مسئولیت‌های مکملی در مواجهه با این شرایط برعهده بگیرند، گفت: دانشگاه‌ها همواره مسئولیت تربیت نیروی انسانی متخصص و انجام پژوهش‌های بنیادی را برعهده داشته‌اند؛ البته این به معنای آن نیست که دانشگاه‌ها در سایر زمینه‌ها نقش‌آفرینی نمی‌کنند.

احسانی ادامه داد: پژوهشگاه‌ها مسئولیت توسعه فناوری، اعتبارسنجی، نمونه‌سازی و انتقال فناوری را برعهده دارند و تلاش می‌کنند دانش بنیادی را در کوتاه‌ترین زمان ممکن به فناوری و محصول تبدیل کنند. انتظار این است که خروجی این فعالیت‌ها محصولاتی باشد که اثربخشی بیشتری در جامعه داشته باشند.

وی برای تبیین نقش پژوهشگاه‌های کاربردی به تجربه مؤسسه فرانهوفر آلمان اشاره کرد و گفت: این مجموعه یک پژوهشگاه کاربردی است که حدود ۳۰ هزار نیروی انسانی در آن فعالیت می‌کنند و حجم فعالیت‌های آن به ۳.۶ میلیارد یورو می‌رسد که یک‌سوم این درآمد از فعالیت‌های صنعتی تأمین می‌شود. تایوان نیز از جمله کشورهایی است که در حوزه تولید تراشه‌ها به موفقیت دست یافته است.

رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران با اشاره به برخی گلوگاه‌های کشور اظهار داشت: یکی از مسائل مهم، حوزه آب و محیط زیست است که دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها می‌توانند در آن نقش مؤثری ایفا کنند. همچنین در حوزه مواد شیمیایی و کارخانه‌های صنعتی، بخش صنعت با مشکلاتی مواجه است و بسیاری از زیرساخت‌های صنایع دچار خوردگی شده‌اند که احیای آنها می‌تواند به تداوم زنجیره تولید کمک کند.

احسانی افزود: دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌های متعددی در زمینه خوردگی فعالیت دارند و اگر بتوانیم این روند را تقویت و همکاری‌های علمی در این حوزه را ادامه دهیم، می‌توانیم از توقف تولید در صنایع جلوگیری کنیم.

وی با بیان اینکه بسیاری از دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها پروژه‌های مختلفی را دنبال می‌کنند، یکی از دلایل کُندی پیشرفت این پروژه‌ها را بالا بودن سطح انتظارات صنایع و کم‌صبری آنها دانست و گفت: توسعه این محصولات به اجرای پروژه‌های میان‌مدت و بلندمدت نیاز دارد و از سوی دیگر، از نظر فنی نیز باید به تجهیزات پیشرفته دسترسی داشته باشیم که این موضوع هم مستلزم صرف زمان و صبوری است.

رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران تأمین مالی را یکی دیگر از مسائل مهم نظام پژوهش کشور در سه دهه اخیر دانست و اظهار داشت: تأمین مالی پژوهش‌ها به شکل قطره‌چکانی انجام می‌شود و این مسئله یکی از موانع جدی پیشرفت فعالیت‌های علمی و فناوری است.

احسانی با اشاره به فرسایش سرمایه انسانی در دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی ادامه داد: مشکلات معیشتی موجب شده مهاجرت نخبگان و همکاران دانشگاهی و پژوهشی سرعت بگیرد. این مسئله درباره کارکنان نیز وجود دارد و شاهد مهاجرت نیروی انسانی از مجموعه آموزش عالی به سایر نهادها هستیم؛ به‌طوری که بسیاری از همکاران باتجربه، نوعی مهاجرت داخلی را تجربه می‌کنند و از مجموعه‌های علمی خارج می‌شوند.

وی در جمع‌بندی سخنان خود پنج اقدام را برای تقویت تاب‌آوری علمی و فناورانه کشور ضروری دانست و گفت: نخست باید گلوگاه‌های کشور را شناسایی و فهرستی از وضعیت بخش‌های حیاتی تهیه کنیم. دوم، کنسرسیوم‌سازی و ایجاد همکاری‌های مشترک میان دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها ضروری است.

رئیس پژوهشگاه پلیمر و پتروشیمی ایران، ایجاد زیرساخت‌های مشترک و ارزیابی سریع نتایج فعالیت‌ها را سومین اقدام برشمرد و افزود: چهارمین اقدام، تأمین مالی مناسب و پایدار برای فعالیت‌های پژوهشی و اعتبارسنجی تحقیقات است. در نهایت نیز باید برای تقویت و ارتقای توان نیروی انسانی در دانشگاه‌ها و پژوهشگاه‌ها برنامه‌ریزی کنیم.