به گزارش روز سهشنبه گروه علمی ایرنا، دومین نشست هماندیشی استادان علوم پایه، با محوریت بررسی راههای تقویت این حوزه و پیشنهاد تشکیل شورایی مستقل برای علوم پایه با عنوان «شورای ارتقاء و تحول علوم پایه و بنیادی»، در هفته کتاب و در دانشگاه جامع انقلاب اسلامی برگزار شد.
این نشست در ادامه گردهمایی پیشین استادان در پژوهشگاه دانشهای بنیادی (IPM) و در پی لبیک جمعی از استادان علوم پایه به پیام رهبر انقلاب خطاب به نخبگان و مدالآوران علمی و ورزشی در ۴ آبانماه امسال، برگزار شد.
در این نشست، جایگاه علوم پایه در پیشرفت علمی و فناوری کشور و ضرورت تبدیل تأکیدهای مطرحشده در پیام ۴ آبان به برنامهها و راهکارهای عملی، از محورهای گفتوگو بود.
در ارائه نشست، فعالیتهای علوم پایه در سه عرصه پژوهشهای کاربردی، پایه و بنیادی دستهبندی شد: پژوهش کاربردی برای پاسخگویی به نیازها و مسائل مشخص فناورانه؛ پژوهش پایه برای گسترش نظریهها و توسعه دانش بر مبنای یافتههای موجود؛ و پژوهش بنیادی برای جستوجوی حقایق ناشناخته و بهچالشکشیدن مرزهای دانش.
در همین چارچوب، از فراخوانهای موضوعی برای پاسخ به نیازهای کاربردی، شبکهسازی و شکلدهی اجتماعهای علمی در پژوهشهای پایه، و حمایت از پژوهشهای بنیادی اولویتدار سخن گفته شد.
شورای مستقل؛ پیشنهادی برای صورتبندی مطالبات
یکی از محورهای اصلی نشست، بررسی شورای مستقل و متشکل از استادان دغدغهمند علوم پایه برای پرداختن به خود علوم پایه، بهجای مباحث تخصصی ذیل علوم پایه، و پیگیری مسائل این حوزه بود. در بحثهای مطرحشده، بر گردآوری دیدگاههای استادان و نخبگان، تدوین پیشنهادهای کارشناسی و ارائه راهکار به نهادهای مسئول در قالب ادامه فعالیت این شورا تأکید شد. همچنین پیشنهاد شد نمایندگانی از دانشگاههای مختلف بهعنوان عضو این شورا در این روند مشارکت کنند و نشستهای آینده با میزبانی دانشگاههای گوناگون، به موضوعات مشخص شورا اختصاص یابد.
در عین حال، برخی شرکتکنندگان بر ضرورت روشنشدن مأموریت و جایگاه شورا تأکید کردند: شورا باید از ساختاری صرفاً نمادین فراتر برود و نسبت آن با نهادهای موجود، اختیارات، سازوکار اجرایی و منابع آن مشخص شود. در گفتوگوها، بررسی ساختار متولی علوم پایه در کشور و راههای ارتباط با نهادهای مسئول، از جمله معاونت علمی، بنیاد علم و مجلس، بهعنوان موضوعاتی برای پیگیری در نشستهای بعدی مطرح شد.
در نهایت، قرار است این شورا با مشارکت استادان علوم پایه، ارتقای علوم پایه و تحول آن را دنبال کند و با عنوان «شورای ارتقاء و تحول علوم پایه و بنیادی» فعالیت داشته باشد.
اشتغال و پیوند پژوهش با نیازهای کشور
در بخش دیدگاههای استادان، اشتغال دانشآموختگان علوم پایه و کاهش انگیزه ورود به برخی رشتهها از جمله دغدغههای مطرحشده بود. از جمله پیشنهاد ایجاد سازوکاری برای هماهنگی و یکپارچهسازی پژوهشهای کاربردی جهت بهکارگیری ظرفیت علوم پایه در حل مسائل اقتصادی و ایجاد فرصتهای شغلی مطرح شد.
همچنین در سخنان استادان بر ضرورت حمایت مؤثر از پژوهشهای پایه و بنیادی، تقویت جایگاه علوم پایه در سیاستگذاری و پرهیز از انتقال الگوهای پژوهشی بدون توجه به شرایط و ظرفیتهای کشور تأکید شد. برخی پیشنهادها، از جمله حمایت آموزشی و شغلی از دانشآموختگان این رشتهها، نیز در جلسه مطرح شد.
همچنین مطرح شد: پیام ۴ آبان بر ضرورت برنامهریزی جدی و عملی برای رشد علوم پایه تأکید دارد و این علوم را از پایههای پیشرفت علمی و فناوری میداند.
در ادامه، گزارشی از استقبال استادان از بیانیه استادان علوم پایه و لبیک بیش از ۳۰۰۰ استاد دانشگاههای سراسر کشور به بیانیه رهبر انقلاب بیان شد.
در پایان، بر تداوم نشستهای هماندیشی و اختصاص جلسات آینده به موضوعاتی چون ساختارها و نهادسازی لازم در حوزه علوم پایه و سایر مأموریتهای شورای پیشنهادی، عرصههای تحقیقاتی علوم پایه، حمایت از تحقیقات بنیادی و راهکارهای اجرایی تأکید شد.
برگزاری نشستهای بعدی با دعوت شورا و میزبانی دانشگاههای مختلف نیز بهعنوان مسیر ادامه این گفتوگوها مطرح شد و از همه استادان علوم پایه کشور که مایل به عضویت در شورای مستقل علوم پایه هستند دعوت به عمل آمد.