به گزارش روز چهارشنبه ایرنا، همزمان با تحولات پرشتاب منطقه، عراق نیز شاهد تحولات جدیدی است که یکی از مهم ترین پرونده ها در این میان، پرونده جرف النصر (جرف الصخر) است.
جرف الصخر؛ منطقهای راهبردی که پس از پیروزی بر داعش جرفالنصر شد
جرف النصر منطقهای است که در شمال استان بابل و جنوب غربی بغداد واقع شده است. اهمیت این منطقه ناشی از موقعیت جغرافیایی آن است که در منطقهای واقع شده که بغداد، پایتخت، را به استانهای بابل، کربلا و نجف متصل میکند و همچنین به غرب عراق امتداد دارد. همچنین شامل باغها، زمینهای کشاورزی، کانالهای آبیاری و آبراهها میشود که به آن ویژگی جغرافیایی متمایزی در مقایسه با مناطق اطراف میدهد.
اهمیت این مکان نه تنها در نزدیکی آن به پایتخت، بلکه در ارتباط آن با مسیرهای دارای اهمیت راهبردی برای اهداف امنیتی، مذهبی و اقتصادی نیز نهفته است. این منطقه در نزدیکی مسیرهای حمل و نقل بین بغداد و عتبات عالیات در کربلا و نجف واقع شده است؛ مسیرهایی که در طول مراسم مذهبی ازدحام سنگینی را تجربه میکنند.
در جریان یورش داعش به مناطقی زیادی از عراق، جرف النصر نیز در امان نماند. پس از آنکه این گروهک تروریستی کنترل بخشهای وسیعی از عراق را به دست گرفت، این منطقه واقع در شمال بابل را به دژی تبدیل کرد و از طبیعت کشاورزی و موقعیت راهبردی آن که رفت و آمد بین الانبار، بغداد و استانهای جنوبی را تسهیل میکرد، بهره برد.
درگیریها بین نیروهای دولتی و این گروه چندین ماه ادامه یافت تا اینکه نیروهای عراقی با مشارکت گروههایی از نیروهای بسیج مردمی، عملیات نظامی گستردهای را برای بازپسگیری این منطقه در اکتبر ۲۰۱۴ آغاز کردند.
نیروهای امنیتی و بسیج مردمی عراق در پاییز ۹۳ در جریان عملیات عاشورا آن را از لوث داعش آزاد کردند. عملیات عاشورا عنوانی عملیاتی است که به فرماندهی سردار قاسم سلیمانی در پاییز ۱۳۹۳ در برابر تروریستهای داعشی انجام شد و به آزادی شهر جرف النصر در اطراف بغداد انجامید. این عملیات بدون تلفات برای نیروهای عراقی ضربات سنگینی به داعشیها وارد کرد.
شورای استانداری بابل، پس از پیروزی نیروهای عراقی بر گروه تروریستی داعش در منطقه جرف الصخر نام این منطقه را به «جرف النصر» تغییر داد.
منطقه جرف النصر که در جنوب بغداد و در مرز استانهای بابل و کربلا قرار دارد، یکی از حساسترین مناطق امنیتی عراق محسوب میشود. این منطقه که در جریان جنگ با داعش به عنوان یکی از پایگاههای مهم این گروه شناخته میشد.
جرفالنصر یکی از مناطق مهم در استان بابل است که به دلیل اهمیت راهبردیاش در تأمین امنیت شهر کربلا همواره مورد توجه این گروهکهای تروریستی به ویژه در سالهای فعالیت داعش بوده است. به همین دلیل، بخش قابل توجهی از رزمندگان مقاومت در این شهر سکونت دارند.
با این حال، در سالهای اخیر فشارهای رسانهای شدیدی از سوی شبکههای ماهوارهای وابسته به خارج برای واگذاری کنترل امنیت این شهر به دولت عراق و پیشبرد پروژه خلع سلاح مقاومت عراق از این نقطه وجود داشته است. رسانههای معاند مقاومت عراق ادعا میکنند که به دلیل کنترل نیروهای مقاومت بر این شهر، امکان بازگشت بسیاری از اهالی این منطقه که غالباً سابقه عضویت در گروهکهای تروریستی و تکفیری را دارند، از آنها سلب شده است.
در جرف النصر چه خبر است؟ / از اتهام قاچاق نفت تا شفافسازی و همکاری مقاومت
ریشه تنشهای اخیر به انتشار یک گزارش اطلاعاتی ۱۹ صفحهای باز میگردد که بر اساس تصاویر ماهوارهای، از سال ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۶ مدعی برداشت نفت خام از خطوط لوله در جرف النصر شده است.
بر اساس این گزارش، در دو نقطه از شبکه خطوط لوله، سوراخهایی ایجاد شده و نفت با تانکرهای بزرگ به مخازن ابتدایی منتقل و سپس در بازار داخلی توزیع میشده است. گزارش همچنین از «تاکتیکهای استتار» خبر داده و ادعا کرده است که نفت در گودالهای عمیق زیرزمینی با استفاده از سازههای فلزی برای پنهان کردن حرکت تانکرها از دید رصد هوایی ذخیره شده است.
علی الزیدی نخست وزیر عراق ۱۱ نوامبر (۲۰ ابان) دستور تشکیل کمیته تحقیق را صادر کرد. کمیتهای با ریاست سرتیپ سعد محسن عریبی و عضویت نمایندگانی از پلیس فدرال، پلیس انرژی، اداره امنیت و انضباط حشد الشعبی، هیات نظارت و آژانس اطلاعات و تحقیقات فدرال . در ۱۳ نوامبر، کمیته وارد جرف النصر شد و کار میدانی خود را آغاز کرد.
صباح النعمان سخنگوی فرمانده کل نیروهای مسلح، ادعا کرد که کمیته عالی در گزارش نهایی خود «صحت اطلاعاتی را که پیشتر آژانس اطلاعات و تحقیقات فدرال منتشر کرده بود، تأیید کرد» و وجود عملیات قاچاق نفت و پالایشگاههای غیرقانونی در منطقه را مستند ساخت . در پی این خبر، الزیدی دستور برکناری ۹ مقام ارشد امنیتی و اداری از جمله فرمانده پلیس بابل، رئیس حشد الشعبی استان، و مدیر شرکت خطوط لوله نفت را صادر کرد و همه متهمان را به دستگاه قضایی ارجاع داد.
کتائب حزبالله: ادعای قاچاق نفت کذب است؛ درگیری روی نخواهد داد
مقاومت اسلامی کتائب حزبالله با اشاره به روند مذاکرات برای ساماندهی سلاح، تصریح کرد که توافقنامهای با «چارچوب هماهنگی» و دولت منعقد شده بود، اما الزیدی نخستوزیر عراق به تعهدات خود در این توافق پایبند نماند.
این گروه همچنین با تأکید بر اینکه پروندههای مرتبط با منطقه «جرف النصر» و سلاح مقاومت باید خارج از دایره کشمکشهای سیاسی باقی بماند، اعلام کرد که از این اصل اساسی عقبنشینی نخواهد کرد و در حال حاضر با بزرگترین عملیات اخاذی برای کنار گذاشتن سلاح مقاومت از طریق انتشار گزارشهای کذب مواجه است.
این گروه در ادامه با اشاره به اعزام یک «کمیته فنی» به منطقه مذکور برای بررسی صحت اتهامات وارده، تأکید کرد که این کمیته هیچگونه تعرض یا تخلفی در خطوط لوله نفت عبوری از این منطقه نیافته است که این موضوع کذب بودن ادعاهای قاچاق را اثبات میکند.
بنا بر بیانیه کتائب حزبالله، تصاویر و مشاهدات میدانی تنها مربوط به مخازن سوخت و یک کارگاه ساده است که نمونههای مشابه آن در عراق وجود دارد و هدف از این کارگاه، بهبود کیفیت سوخت برای خودروهای نظامی، ماشینآلات سنگین، ژنراتورهای دیزلی و تجهیزات نظامی جهت رفع کمبودهای موجود در سهمیه دریافتی از حشد الشعبی برای حفظ این محور حساس نظامی از شمال بابل تا القائم در مرز عراق و سوریه است؛ موضوعی که براساس اعلام این گروه، موجب خشم دشمنان شده است.
«ابوطالب السعیدی» از فرماندهان گردانهای حزبالله عراق در نشست خبری این گروه در منطقه جرفالنصر اظهار کرد: عراق امروز با بحران بزرگی روبهرو است و برخی میخواهند با ایجاد این بحران، خون مجاهدان و برادرانشان در دستگاههای امنیتی را که همگی از یک کشور هستند، بر زمین بریزند.
وی با اشاره به اینکه در طول ۱۲ سال گذشته، از زمان صدور فتوای آیتالله العظمی سید علی سیستانی مرجع عالیقدر عراق، نیروهای حشد الشعبی و گروههای مقاومت و دستگاههای امنیتی در کنار یکدیگر فعالیت کردهاند، گفت: در تمام این مدت، نیروهای ما و نیروهای امنیتی در یک سنگر مشترک حضور داشتهاند.
این فرمانده حزبالله عراق همچنین هشدار داد که برخی درصدد هستند با تصمیمات سیاسی و ماجراجویی، میان نیروهای حشد الشعبی و دستگاههای امنیتی کشور درگیری ایجاد کنند. السعیدی در ادامه تاکید کرد که درگیری میان نیروهای حشد الشعبی یا گردانهای حزبالله با دستگاههای امنیتی عراق رخ نخواهد داد.
دستور الزیدی برای اعزام نیرو به جرفالنصر/ مقاومت: سلاح حق ما است
حیدر العبودی سخنگوی دولت عراق اعلام کرد که علی فالح الزیدی، فرمانده کل نیروهای مسلح، دستور ورود نیروهای امنیتی به منطقه «جرف النصر» را صادر کرده است و دولت عراق ضربالاجلی تا روز جمعه تعیین کرده است.
یک منبع امنیتی عراقی به روزنامه «الاخبار» گفت الزیدی به نیروهای مبارزه با تروریسم و دیگر یگانهای امنیتی دستور داده است برای هرگونه وضعیت اضطراری یا عملیات احتمالی آماده باشند.
به گفته این منبع، نیروهای امنیتی منطقه جرفالنصر را از چند محور، از استان الانبار تا مناطق پیرامونی آن از جمله مسیب، کربلا و محاویل، تحت محاصره قرار دادهاند. این تحرکات پس از تعیین مهلت خروج گردانهای حزبالله تا ساعت ۲۰ جمعه آینده انجام شده است.
گردانهای حزبالله عراق در واکنش به اظهارات سخنگوی دولت این کشور درباره ورود نیروهای مسلح به منطقه جرفالنصر و تعیین مهلت برای خروج این گروه، تاکید کرد که سلاح خود را حقی میداند که همچنان در اختیار نیروهایش باقی خواهد ماند.
این گروه در بیانیهای کوتاه اعلام کرد: سلاح ما حق ماست و در دست مجاهدانمان باقی خواهد ماند.
جلسه «چارچوب هماهنگی» احزاب شیعه/ تاکید بر گفتوگو و ثبات سیاسی
دفتر رسانهای چارچوب هماهنگی در بیانیهای مطبوعاتی اعلام کرد که این تشکل، سیصد و یکمین جلسه عادی خود را عصر دوشنبه هفته جاری در دفتر شیخ همام حمودی، رئیس مجلس اعلای اسلامی عراق، با حضور علی فالح الزیدی، نخست وزیر، برگزار کرد. چارچوب هماهنگی چندین موضوع از جمله عملیات النصر، بودجه ملی و وضعیت کلی سیاسی و اقتصادی را مورد بحث قرار داد.
چارچوب هماهنگی، بودجه ملی و راههای افزایش ثبات اقتصادی و برآورده کردن الزامات مرحله فعلی را مورد بحث قرار داد و بر اهمیت حفظ گفتوگو و درک متقابل برای تقویت ثبات سیاسی و خدمت به منافع همه عراقیها تأکید کرد.
در بیانیه چارچوب هماهنگی آمده است که شرکتکنندگان درباره تحولات کلی سیاسی، اقتصادی و امنیتی در عراق و منطقه و همچنین تحولات بینالمللی و پیامدهای آنها بحث و گفتوگو کردند.
در این جلسه همچنین به بودجه ملی و راههای تقویت ثبات اقتصادی و برآورده کردن الزامات مرحله فعلی پرداخته شد، علاوه بر این، سازکارهای توسعه کار کمیتههای داخلی چارچوب هماهنگی برای تضمین بهبود عملکرد و هماهنگی مشترک مورد بحث قرار گرفت.
تلاش محافل سیاسی برای کاهش تنش/ سخنگوی مجلس اعلای اسلامی عراق: خون گرانبهاتر از نفت است
«علی الدفاعی» سخنگوی مجلس اعلای اسلامی عراق، جزئیات جلسه اخیر چارچوب هماهنگی و بحثهای مربوط به مساله جرف النصر را توضیح داد؛ وی اظهار داشت که اعضای این چارچوب توافق کردند که تنشها را کاهش دهند، از تشدید بیشتر اوضاع جلوگیری کنند و زمان بیشتری برای حل این موضوع اختصاص دهند.
الدفاعی به المعلومه گفت: اوضاع به سمت کاهش تنش پیش میرود. جلسه چارچوب هماهنگی شاهد بحثهای داغی بود، اما همه رهبران این چارچوب توافق کردند که از تشدید تنش و درگیری نظامی بین اعضای نیروهای امنیتی، صرف نظر از وابستگی آنها، و همچنین از هرگونه خشونت جلوگیری کنند.
وی افزود: در جلسه خود در منزل همام حمودی، رئیس شورای عالی اسلامی، این چارچوب بر اهمیت حفاظت از اموال عمومی تأکید کرد. این جلسه منجر به توافق برای جلوگیری از تشدید و درگیری شد. رسانهها این وضعیت را به عنوان تلاشی برای محاصره جرف النصر با اعزام نیروهای نظامی با هدف آزادسازی آن به تصویر کشیدند. توافقی با نخستوزیر و نیرویی که در حال حاضر منطقه را در اختیار دارد، برای جایگزینی این نیرو از طریق رویههای اداری و لجستیکی استاندارد حاصل شده است که مدتی طول خواهد کشید. محدوده زمانی در طول جلسه چارچوب، محل اختلاف بود، زیرا الزیدی معتقد بود که این مساله میتواند تنها در دو یا سه روز، تا جمعه آینده، حل شود، در حالی که سایر رهبران درون چارچوب اصرار داشتند که این کار ۱۰ تا ۱۵ روز طول خواهد کشید.
او ادامه داد: خون از نفت گرانبهاتر است، نکتهای که چارچوب هماهنگی برای جلوگیری از تشدید تنش بر آن تأکید کرد.
تلاش های گسترده چهرههای سیاسی برای مهار بحران
«عقیل الردینی» سخنگوی ائتلاف النصر، نیز هرگونه درگیری مسلحانه در مورد مساله جرف النصر را رد کرد و وجود تلاشهای فشرده میانجیگری سیاسی به رهبری چارچوب هماهنگی برای حل اختلافات موجود بین دولت و برخی از گروههای مقاومت اسلامی را تأیید کرد.
الردینی به خبرگزاری المعلومه گفت: جلسه اخیر چارچوب هماهنگی بر لزوم مهار بحران فعلی از طریق هر سازکار ممکن تأکید کرد. هسته اصلی اختلاف حول ماهیت سازکارهای اجرایی پیشنهادی میچرخد.
وی افزود: رسیدگی به این بحران نیازمند گفتگوی عمیق و زمان کافی برای دستیابی به تفاهمات جامع است، به ویژه از آنجا که مشکل صرفاً عراقی است و ما اجازه هیچ گونه دخالت خارجی از هیچ طرفی را در این موضوع نخواهیم داد. این بحران به لطف خرد اعضای چارچوب هماهنگی و اولویتبندی منافع عالی ملی به زودی پایان خواهد یافت.
«جاسم محمد جعفر» نماینده سابق مجلس و از رهبران ائتلاف «دولت قانون» نیز اعلام کرد که نوری المالکی، رهبر این ائتلاف، نقش محوری و مهمی در حل مسائل بحرانی و ترویج رویکرد مصالحهآمیز در مراحل بحرانی قبلی ایفا میکند. او در حال حاضر با جدیت برای مهار اوضاع و جلوگیری از وخامت بیشتر تلاش میکند.
یک منبع آگاه نیز در گفتگو با الجزیره ، به تلاشهای نوری المالکی رئیس ائتلاف دولت قانون، حیدر العبادی رئیس ائتلاف النصر و سید عمار حکیم رئیس جریان حکمت ملی عراق برای آرام کردن اوضاع و گشودن تفاهم میان طرفها و ممانعت از وقوع درگیری اشاره کرد.
پای آمریکا در میان است/ قاچاق نفت بهانهای برای هدف قرار دادن گروههای مقاومت
«علی الزبیدی» عضو چارچوب هماهنگی عراق گفت: آمریکا در ورای دامن زدن به پرونده جرف النصر و بهره گیری از ادعاهای قاچاق نفت به عنوان بهانهای برای هدف قرار دادن گروههای مقاومت و نیروهای حشد الشعبی (بسیج مردمی) در این منطقه است.
او هشدار داد که این طرح با هدف احیای تهدیدهای تروریستی در استانهای مرکزی عراق مطرح شده است. صحبت درباره قاچاق نفت در جرف النصر چیزی جز یک طرح آشکار آمریکایی و بهانه ای برای گمراه کردن افکار عمومی نیست. هدف آن پایان دادن به حضور امنیتی و تضعیف نیروهای مقاومت و حشد الشعبی است که در این منطقه حضور دارند و امنیت بغداد و استانهای مجاور را تامین می کنند.
الزبیدی تصریح کرد: تحرکات آمریکا برای برهم زدن اوضاع و هدف قرار دادن نیروهای مستقر در جرف النصر، در دستیابی به اهدافشان که برهم زدن اوضاع امنیتی و بازگردانددن گروههای تروریستی در منطقه است راه به جایی نخواهد برد.
یک منبع آگاه نیز به الجزیره گفت: تحرکات جاری در منطقه جرف النصر در مسیر برآورده کردن خواسته آمریکاست. آمریکا تماسهای روزانه با دولت عراق با هدف تخلیه منطقه جرف النصر از کتائب حزب الله انجام میدهد.
پروژه خارجی برای دامن زدن به درگیری در عراق
«مؤید العلی» تحلیلگر سیاسی عراقی نیز نسبت به برنامههای خارجی برای دامن زدن به درگیریهای داخلی در عراق از طریق منطقه جرف النصر هشدار داد و اظهار داشت و گفت: گفت: منطقه جرف النصر از اهمیت بالایی برخوردار است زیرا دژ و مکانی استراتژیک و حیاتی برای سازمانهای تروریستی بوده است. بنابراین، پس از فتوای جهاد دفاعی، رزمندگان مقاومت آزادسازی آن را بر سایر مناطق تحت کنترل تروریسم در اولویت قرار دادند و در طول عملیات آزادسازی در صدر فهرست اولویتها قرار گرفت.
وی افزود: منطقه جرف النصر استانهای بغداد، بابل، کربلا و الانبار را به هم متصل میکند و آن را به مکانی استراتژیک برای عملیات و طرحهای تروریستی تبدیل میکند. بدون این منطقه، تروریسم قادر به یافتن پناهگاهی امن برای انجام عملیات خود نخواهد بود.
او بیان کرد: تحرکات اخیر در جرف النصر ممکن است با انگیزهها و برنامههای خارجی هدایت شود، به ویژه اینکه آمریکا پروژه هرج و مرج و درگیری داخلی در عراق را دنبال میکند و هدف آن از بین بردن نیروهای مسلح شیعه و حافظان اماکن مقدس در داخل عراق است.
«صباح العکیلی» تحلیلگر عراقی نیز گفت: مطرح شدن موضوع جرف النصر و تشدید تنشهای رسانهای مرتبط با آن، نشان دهنده عقبنشینی ناگهانی دولت الزیدی از توافق ساماندهی سلاح است که از طریق کمیته چهارجانبه تشکیلشده توسط چارچوب هماهنگی منعقد شده بود؛ و پشت پرده آن آمریکا و کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس هستند.
العکیلی به المعلومه گفت: خودداری نخست وزیر از امضای توافق ساماندهی سلاح، با تحریک مستقیم آمریکا از طریق نماینده ترامپ، تام باراک، برای تشدید تنشها با مقاومت اسلامی صورت گرفته است.
وی افزود: این طرفها، نیروهای بسیج مردمی و گروههای مقاومت را مانعی واقعی برای پروژههای عادیسازی روابط با رژیم صهیونیستی میدانند که آنها را به تلاش برای هدف قرار دادن هر نیرویی که در برابر طرحهای صهیونیستی در منطقه میایستد، سوق میدهد.
ضرورت گفتگو برای جلوگیری از حرکت به سمت تحولات خطرناک
رسانهها و چهرههای سیاسی عراق تاکید میکنند در حالی که بیم بروز برخی تنشها میرود، باید برای حل بحران با تبعات بسیار خطرناک که اهداف دشمنان مردم عراق بهویژه آمریکا و رژیم صهیونیستی را محقق میکند و امنیت عراق را به خطر می اندازد به عقل و همکاری روی آورده شود به ویژه که بقایای تروریستهای داعشی و تروریستها در کمین هستند.
صحنههای هولناک و پرالتهابی که عراقیها در جریان یورش داعشی ها در سال ۲۰۱۴ تجربه کردند باید مانع از هرگونه برخوردی شود به ویژه که در آن لحظات سخت با فتوای مرجعیت عالی شیعی نیروهای بسیج مردمی با همکاری نیروهای امنیتی عراق، دیو داعش را به زانو درآوردند و نباید فرزندان عراق با توطئه خارجی به روی یکدیگر سلاح بکشند و همه باید در سنگری واحد حافظ عراق و سپری در برابر تحرکات گروههای تروریستی باشند.
در همین منطقه یعنی جرف النصر خون هایی از نیروهای امنیتی و بسیج مردمی با هم آمیخته شد و همگی مقابل داعش ایستادند. همه با هم در جبهه های نبرد علیه تروریستها جنگیدند. فرزندان حشد الشعبی، جوانان کتائب حزب الله، پلیس فدرال و نیروهای مبارزه با تروریسم و ارتش عراق همدل علیه داعش جنگیدند.
آمریکا و برخی دیگر به دنبال فتنه هستنند و آرزوی آنها درگیر شدن نیروهای حشد الشعبی یا کتائب حز ب الله با نیروهای امنیتی است و این با حکمت عقلا تحقق نخواهد یافت.