به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، نوید ارجمند روز چهارشنبه در افتتاحیه دومین کنفرانس ملی دانشگاه آینده در گذر تحول دیجیتال به میزبانی دانشگاه صنعتی شریف، با اشاره به ضرورت گسترش آموزش دیجیتال در دانشگاهها اظهار داشت: بهعنوان فردی که در حوزه آموزش فعالیت میکند و با مسائل عملی این حوزه درگیر است، معتقدم توسعه آموزش و افزایش مخاطبان آن، بدون حرکت به سمت دیجیتال شدن امکانپذیر نیست.
وی افزود: دانشگاههایی که قصد دارند دامنه فعالیتهای آموزشی خود را در سطح ملی و بینالمللی گسترش دهند، ناگزیرند آموزشهای خود را به سمت فضای آنلاین و دیجیتال هدایت کنند؛ زیرا ظرفیت آموزش حضوری بهتنهایی پاسخگوی نیازهای روزافزون آموزشی نیست.
راهاندازی سامانه دانا در دانشگاه صنعتی شریف
رئیس دومین کنفرانس ملی دانشگاه آینده با اشاره به اقدامات دانشگاه صنعتی شریف در این زمینه گفت: حدود سه ماه است که سامانه جدیدی با عنوان «دانا» در دانشگاه صنعتی شریف طراحی و راهاندازی کردهایم که مخفف «دورههای آموزشی نوین و آزاد» است.
ارجمند با اشاره به مشکلات زیرساختی این دانشگاه در سال جاری ادامه داد: متأسفانه زیرساختهای دانشگاه صنعتی شریف، بهویژه مرکز فناوری اطلاعات و ارتباطات (فاوا)، در حادثه ۱۷ فروردین امسال آسیب دید و به همین دلیل امکان راهاندازی کامل این سامانه فراهم نشد، اما تا هفته گذشته توانستیم سرورها، تجهیزات ذخیرهسازی و زیرساختهای مورد نیاز را تأمین و سامانه را راهاندازی کنیم.
وی درباره کارکرد این سامانه توضیح داد: دانا بستری است که تمام آموزشهای دیجیتال دانشگاه صنعتی شریف در آن ارائه میشود. درسهایی که استادان دانشگاه تدریس میکنند، فیلمبرداری و تدوین شده و در این سامانه قرار میگیرد تا فارسیزبانان در سراسر جهان بتوانند از آنها استفاده کنند.
رئیس کنفرانس افزود: بخشی از این دروس بهصورت رایگان و بخشی دیگر با پرداخت شهریه در دسترس مخاطبان قرار میگیرد و هر فردی که زبان فارسی را متوجه شود، میتواند از این آموزشها بهرهمند شود.
آینده آموزش عالی در گرو توسعه دورههای مهارتمحور
ارجمند با اشاره به تغییر الگوهای یادگیری در جهان گفت: امروز افراد تمایل دارند در یک دوره آموزشی مثلاً ششماهه، تخصصی را فرا بگیرند و وارد بازار کار شوند؛ در حالی که در الگوی سنتی، دانشجو باید چهار سال تحصیل کند و حدود ۱۴۰ واحد درسی را بگذراند که ممکن است بخش قابل توجهی از آنها در آینده شغلیاش کاربرد مستقیمی نداشته باشد.
وی تصریح کرد: به نظر من این الگوی آموزشی بهتدریج کمرنگ میشود و دانشگاهها باید به سمت توسعه دورههای مهارتمحور و گواهیمحور (سرتیفیکیت) حرکت کنند تا افراد بتوانند متناسب با نیاز بازار کار، مهارتهای تخصصی مورد نیاز خود را کسب کنند.
رئیس دومین کنفرانس ملی دانشگاه آینده با بیان اینکه دانشگاه صنعتی شریف در این زمینه فعالیتهای گستردهای دارد، اظهار داشت: در دانشگاه شریف علاوه بر دروس رسمی دانشگاه، دورههای تخصصی و مهارتی برای صنعت، مدیران صنعتی، دانشجویان و دانشآموزان برگزار میشود و تعداد این دورهها به بیش از هزار دوره در سال میرسد.
ارجمند افزود: دورههای مهارتی که دانشگاه برگزار میکند، از طریق سامانه دانا نیز تعریف و ارائه میشود؛ به این ترتیب، متقاضیان در همین بستر ثبتنام میکنند، هزینه دوره را میپردازند و گواهی نهایی دانشگاه صنعتی شریف نیز از طریق همین سامانه صادر میشود.
وی با تأکید بر ضرورت توجه دانشگاهها به تغییرات آینده آموزش عالی گفت: باید مراقب باشیم که ممکن است ۱۰ یا ۲۰ سال دیگر، دانشگاهها با همان تعداد متقاضیان فعلی مواجه نباشند. برای مثال، امروز حدود هزار و ۲۰۰ نفر برای ورود به دوره کارشناسی دانشگاه صنعتی شریف معرفی میشوند، اما مشخص نیست ۲۰ سال دیگر نیز همین تعداد متقاضی برای ورود به دانشگاه وجود داشته باشد. بنابراین باید از هماکنون برای توسعه و رونق دورههای گواهیمحور و مهارتمحور برنامهریزی کنیم.
آموزش هوش مصنوعی به ۷۰ هزار دانشآموز در صنعتی شریف
رئیس کنفرانس با اشاره به فعالیتهای دانشگاه صنعتی شریف در حوزه آموزش هوش مصنوعی گفت: در مدت دو تا دو سال و نیم گذشته، حدود ۷۰ هزار دانشآموز در این دانشگاه با مفاهیم هوش مصنوعی آشنا شدهاند و آموزش دیدهاند.
وی افزود: همچنین برنامههایی برای آموزش دبیران آموزش و پرورش در حوزه هوش مصنوعی داریم و تفاهمنامههایی نیز در این زمینه منعقد شده است.
ارجمند با اشاره به ظرفیت دانشگاه مهرالبرز در توسعه آموزش دیجیتال اظهار داشت: دانشگاه مهرالبرز بهعنوان یک دانشگاه تمامدیجیتال، تجربیات ارزشمندی در این حوزه دارد و امیدواریم بتوانیم از این تجربیات برای توسعه آموزشهای دیجیتال استفاده کنیم.
هوش مصنوعی وارد زندگی روزمره شده است
وی با بیان اینکه هوش مصنوعی دیگر صرفاً یک فناوری نوظهور و محدود به محیطهای تخصصی نیست، گفت: مدتی است که هوش مصنوعی وارد زندگی روزمره مردم شده و افراد در موقعیتهای مختلف از آن استفاده میکنند.
ارجمند برای توضیح این موضوع به تجربهای شخصی اشاره کرد و افزود: یک بار دختر هشتسالهام اتاقش را بهشدت بههم ریخته بود. مادرش از او خواست اتاق را مرتب کند، اما او از اتاق عکس گرفت و تصویر را به یک ابزار هوش مصنوعی داد و پرسید برای مرتب کردن اتاق از کجا شروع کند. حدود یکی دو ساعت بعد، اتاق مرتب شده بود. این مثال نشان میدهد که هوش مصنوعی چگونه وارد زندگی روزمره افراد شده است.
رئیس کنفرانس ادامه داد: موضوع دیگر این نیست که تصمیم بگیریم از هوش مصنوعی استفاده کنیم یا نه؛ این اتفاق در حال رخ دادن است و افراد از این ابزارها استفاده میکنند. مسئله مهم این است که دانشگاهها نحوه استفاده صحیح از این فناوری را آموزش دهند.
وی با اشاره به اقدامات دانشگاه صنعتی شریف در این زمینه گفت: در این دانشگاه کارگاههای مختلفی برای استادان، کارکنان و دانشجویان برگزار کردهایم و تلاش میکنیم استفاده درست و هدفمند از ابزارهای هوش مصنوعی را به آنها آموزش دهیم.
ارجمند از تعریف نخستین گرنت آموزشی در دانشگاه صنعتی شریف خبر داد و اظهار داشت: هفته گذشته برای نخستین بار در این دانشگاه، معاونت آموزشی گرنتی را برای استادانی تعریف کرد که بتوانند با استفاده از هوش مصنوعی، شیوه تدریس و محتوای دروس خود را ارتقا دهند.
وی افزود: در این زمینه توانمندسازی استادان نیز انجام شده است تا آمادگی لازم برای استفاده از این ابزارها در فرایند آموزش را داشته باشند.
رئیس کنفرانس همچنین به طراحی ابزارهای هوش مصنوعی در دانشگاه صنعتی شریف اشاره کرد و گفت: در این دانشگاه پلتفرمهایی از جمله دستیار آموزشی طراحی شده است که میتواند در فرایند آموزش به استادان کمک کند. این ابزار در زمینههایی مانند ارزیابی دانشجویان و طراحی آزمون کاربرد دارد.
آموزش حضوری نباید قربانی تحول دیجیتال شود
ارجمند در ادامه با تأکید بر ضرورت حفظ آموزش حضوری در کنار توسعه آموزش دیجیتال گفت: من عمیقاً به اهمیت آموزش حضوری اعتقاد دارم. ممکن است برخی آن را الگوی قدیمی آموزش بدانند، اما واقعیت این است که دانشگاه صرفاً محل انتقال محتوای درسی نیست و بخش مهمی از فرایند یادگیری در تعاملات حضوری شکل میگیرد.
وی با اشاره به اهمیت شبکهسازی، تیمسازی و کار گروهی در محیط دانشگاه افزود: این ظرفیتها در آموزش حضوری شکل میگیرند و نمیتوان آنها را صرفاً با آموزش دیجیتال جایگزین کرد.
رئیس دومین کنفرانس ملی دانشگاه آینده با اشاره به گزارشی از مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آموزش که حدود دو ماه پیش منتشر شده است، گفت: در این گزارش بر اهمیت تداوم یادگیری در محیط دانشگاه و نقش یادگیری ضمنی و تعاملات حضوری، با وجود توسعه هوش مصنوعی و آموزش دیجیتال، تأکید شده است.
ارجمند با اشاره به نمونه شرکتهای موفق برخاسته از دانشگاه صنعتی شریف اظهار داشت: شرکتهایی مانند ترب، اسنپفود، آچاره و دیوار از جمله کسبوکارهایی هستند که دانشجویان دانشگاه شریف در شکلگیری آنها نقش داشتهاند. این مجموعهها در بستر تعاملات دانشگاهی، شبکهسازی، کار گروهی و ارتباطات حضوری شکل گرفتهاند.
وی تأکید کرد: بنابراین آموزش حضوری هرگز نباید فدای آموزش دیجیتال شود و هر دو الگو در کنار یکدیگر ضرورت دارند. زمانی که هدف ما گسترش آموزش و افزایش دامنه مخاطبان است، چارهای جز استفاده از آموزش دیجیتال نداریم، اما برای شکلگیری یادگیری ضمنی، شبکهسازی، کار گروهی و تعاملات مؤثر دانشجویان، آموزش منظم حضوری همچنان ضروری است.
ارجمند در پایان با اشاره به ضرورت تسریع در برنامههای تحول دیجیتال دانشگاهها گفت: امروز دانشگاهها باید برای دیجیتالی شدن آموزشهای خود برنامهریزی کنند و دانشگاه صنعتی شریف نیز از این روند حمایت میکند و در حد توان برای تحقق آن همکاری خواهد کرد؛ با این حال، این تحول نباید جایگاه و اهمیت آموزش حضوری را تحت تأثیر قرار دهد.