10:27 - 1405/08/27
کد خبر: 86325408
دانشجویان در آموزش مجازی مشکلات روحی بیشتری داشتند

تهران- ایرنا- معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به نتایج یک پیمایش درباره وضعیت دانشجویان در دوره آموزش مجازی گفت: بررسی‌ها نشان می‌دهد مشکلات روحی و روانی دانشجویان در دوره آموزش غیرحضوری، در مقایسه با زمانی که در محیط دانشگاه حضور داشتند، بیشتر بوده است؛ موضوعی که اهمیت حضور دانشجویان در دانشگاه را فراتر از آموزش علمی و در ابعاد اجتماعی، فرهنگی و عاطفی نشان می‌دهد.

به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، ابوالفضل واحدی روز چهارشنبه در دومین کنفرانس ملی «دانشگاه آینده در گذر تحول دیجیتال» که در دانشکده مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف گشایش یافت، با قدردانی از دانشگاه صنعتی شریف، دانشگاه مهرالبرز و دیگر دست‌اندرکاران برگزاری این کنفرانس اظهار داشت: پرداختن به موضوع تحول دیجیتال و آینده دانشگاه‌ها اهمیت زیادی دارد و امیدواریم برگزاری چنین نشست‌هایی به شناخت بهتر مسائل و ارائه راهکارهای مناسب در این حوزه کمک کند.

وی با اشاره به یاد و خاطره شهدای جنگ اخیر، به‌ویژه شهید دکتر کمال خرازی، افزود: این شهید عزیز با وجود همه مشغله‌هایی که داشت، در یکی از کارگروه‌های برنامه‌ریزی تخصصی علوم شناختی حضور پیدا کرده بود و از نزدیک شاهد بودم که چقدر برای این موضوع وقت می‌گذاشت و با جدیت و حساسیت آن را دنبال می‌کرد. امیدواریم بتوانیم در مسیری که این عزیزان برای سرافرازی و پیشرفت ایران طی کردند، موفق باشیم.

افزودن بیش از ۴۵۰ هزار دانشجوی جدید به دانشگاه‌ها

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به اعلام نتایج آزمون سراسری گفت: بیش از ۴۵۰ هزار دانشجوی جدید در مقاطع کاردانی و کارشناسی به مجموعه دانشجویان دانشگاه‌های مختلف کشور اضافه می‌شوند و با وجود فرصت محدودی که برای آغاز سال تحصیلی وجود داشت، دانشگاه‌ها برنامه‌ریزی فشرده‌ای انجام داده‌اند تا این دانشجویان بتوانند از آموزش استاندارد برخوردار شوند.

واحدی با بیان اینکه در بررسی وضعیت آموزش عالی کشور باید از دو رویکرد یک‌جانبه پرهیز کرد، اظهار داشت: یک رویکرد این است که به دلیل کمبودها و مشکلات فعلی دانشگاه‌ها، خدمات و دستاوردهای آموزش عالی پس از انقلاب به‌طور کامل نادیده گرفته شود و صرفاً چالش‌ها و مسائل این حوزه مورد توجه قرار گیرد.

وی ادامه داد: رویکرد دیگر این است که با تکیه بر برخی آمارها، رتبه‌ها و شرایط کشور پس از انقلاب از نظر تعداد دانشجویان، دانشگاه‌ها و دستاوردهای علمی و فناوری، مسیر گذشته را برای ادامه کار کافی بدانیم. به نظر می‌رسد هیچ‌کدام از این دو رویکرد کامل نیست و باید نگاه متعادلی به این موضوع داشته باشیم.

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به توسعه آموزش عالی و گسترش عدالت آموزشی در کشور گفت: آموزش عالی یکی از بخش‌هایی است که در حد قابل قبولی به مسئولیت‌های خود عمل کرده و این موضوع در ارزیابی خروجی‌های برنامه ششم توسعه نیز با اعداد و ارقام به‌خوبی قابل مشاهده است.

وی با قدردانی از مدیران و مسئولان پیشین آموزش عالی، از جمله دکتر توفیقی که در این نشست حضور داشت، افزود: این دستاوردها حاصل سیاست‌گذاری‌ها، ریل‌گذاری‌ها و تلاش استادان و مدیران دانشگاه‌ها در دوره‌های مختلف است، اما شرایط فعلی به‌گونه‌ای نیست که بتوانیم با همان روند سابق ادامه دهیم.

واحدی تغییر در میزان اقبال دانشجویان به دانشگاه‌ها، تعداد دانشجویان، کیفیت دانشجویان ورودی و تحولات نسلی را از جمله عواملی دانست که ضرورت تغییر در نظام آموزش عالی را نشان می‌دهد و تأکید کرد: باید پیش از آنکه به اجبار مسیر خود را تغییر دهیم، برای این تحولات برنامه‌ریزی کنیم.

هوش مصنوعی شیوه‌های یادگیری و آموزش را تغییر می‌دهد

وی با اشاره به تأثیر ورود هوش مصنوعی بر مقوله دانش، دانشگاه و آموزش اظهار داشت: امروزه محور آموزش تحت تأثیر شیوه‌های جدید یادگیری قرار گرفته و موضوعاتی مانند یادگیری خرد، آموزش هوشمند، یادگیری سیار، یادگیری شخصی‌سازی‌شده، بازی‌وارسازی و یادگیری ترکیبی از جمله تحولاتی هستند که باید در سیاست‌گذاری‌های آموزش عالی مورد توجه قرار گیرند.

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به تغییرات بازار کار و مشاغل افزود: تحولات حوزه اشتغال، عدالت آموزشی و ضرورت یادگیری مداوم از دیگر موضوعاتی است که نظام آموزش عالی باید برای مواجهه با آنها آمادگی داشته باشد.

واحدی با بیان اینکه مسائل پیش روی جوامع به‌طور فزاینده‌ای پیچیده شده است، گفت: موضوعاتی مانند تغییرات اقلیمی، انرژی و امنیت غذایی از جمله مسائلی هستند که به‌ویژه در شرایط فعلی کشور اهمیت آنها را بیشتر درک می‌کنیم. دیگر نمی‌توان صرفاً با تکیه بر یک رشته علمی به این مسائل پاسخ داد و برای حل آنها به همکاری‌های میان‌رشته‌ای و فرارشته‌ای نیاز داریم.

وی جهانی‌شدن دانش و شکل‌گیری دانشگاه‌های باز و شبکه‌ای را از دیگر تحولات اثرگذار بر آینده آموزش عالی دانست و افزود: برای نمونه، تعداد دانشجویان بین‌المللی در جهان طی سال‌های اخیر سه برابر شده است که این موضوع نشان‌دهنده تغییرات گسترده در فضای آموزش عالی بین‌المللی است.

دانشگاه آینده چه ویژگی‌هایی دارد؟

معاون آموزشی وزارت علوم با تشریح ویژگی‌های دانشگاه آینده اظهار داشت: دانشگاه آینده باید یادگیرنده و هوشمند، مأموریت‌گرا و آینده‌نگر، فرارشته‌ای و مسئله‌محور، کارآفرین، نوآور و ارزش‌آفرین باشد. همچنین انسان‌محوری و فرهنگ‌مداری از ویژگی‌های مهم دانشگاه آینده به شمار می‌رود.

وی با اشاره به چالش‌های ناشی از ورود هوش مصنوعی به نظام آموزش عالی گفت: یکی از چالش‌های اساسی که هوش مصنوعی ایجاد کرده، موضوع مسئولیت‌پذیری در استفاده از این فناوری است و باید در بهره‌گیری از ابزارهای جدید، مسئولیت‌های مربوط به آن نیز مورد توجه قرار گیرد.

واحدی با اشاره به رویکرد جدید وزارت علوم برای مواجهه با این تحولات گفت: بر اساس مجموعه تغییراتی که به آنها اشاره شد، شعاری را برای دانشگاه‌ها مطرح کرده‌ایم که بتواند همه این موضوعات را پوشش دهد؛ این شعار «دانشگاه پویا، هوشمند و جامعه‌محور» است.

وی در توضیح این رویکرد افزود: پویایی دانشگاه به این معناست که تغییرات را بپذیرد و بتواند آنها را اعمال و اجرا کند. هوشمندی نیز به معنای استفاده مناسب از ابزارها و امکانات جدیدی است که در اختیار دانشگاه‌ها قرار گرفته است. جامعه‌محور بودن هم به این معناست که همه این اقدامات باید در خدمت جامعه و مبتنی بر نیازهای آن باشد.

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای تحقق این رویکرد اظهار داشت: در این چارچوب، برنامه‌هایی در حوزه آموزش هوشمند و داده‌محور، آموزش مهارت‌محور و اشتغال‌پذیر متوازن، آموزش مأموریت‌گرا و پاسخگو، آموزش باکیفیت و اعتبارپذیر و همچنین آموزش تاب‌آور و انعطاف‌پذیر پیش‌بینی شده است.

وی با اشاره به اینکه در بخش آموزش هوشمند و داده‌محور هفت برنامه در نظر گرفته شده است، گفت: به دلیل محدودیت زمان، امکان پرداختن به جزئیات همه این برنامه‌ها وجود ندارد، اما اجرای آنها برای تحقق تحول مورد نظر در آموزش عالی ضروری است.

دانشگاه‌ها برای آموزش در شرایط جنگ و پس از جنگ آماده شوند

واحدی با اشاره به شرایط خاص آغاز سال تحصیلی امسال اظهار داشت: با توجه به اینکه آزمون سراسری عملاً در اواخر مردادماه برگزار شد، اسامی دانشجویان جدید با تأخیر به دانشگاه‌ها معرفی شد و دانشگاه‌ها با وجود همه چالش‌ها و مشکلات باید خود را با این شرایط تطبیق دهند.

وی افزود: عدم قطعیت‌هایی که در شرایط فعلی وجود دارد نیز ممکن است این وضعیت را تشدید کند و به همین دلیل موضوع آموزش در شرایط جنگ و دانشگاه پس از جنگ از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است.

معاون آموزشی وزارت علوم با تأکید بر ضرورت توجه به فاصله میان ایده‌پردازی و اجرای برنامه‌ها گفت: ممکن است ایده‌های خوبی در حوزه آموزش عالی مطرح شود، اما اگر زمینه‌های اجرایی آنها به‌درستی فراهم نشده باشد، نمی‌توان از این ایده‌ها به شکل مناسبی استفاده کرد. بنابراین، یکی از موضوعات مهم این است که برنامه‌ها علاوه بر برخورداری از پشتوانه نظری، از امکان اجرایی شدن نیز برخوردار باشند.

مشکلات روحی دانشجویان در آموزش مجازی بیشتر بود

وی با اشاره به تجربه آموزش دانشگاه‌ها در دوران جنگ گفت: در شرایط جنگی، برای استمرار آموزش و خاموش نشدن چراغ علم در دانشگاه‌ها، در مقطعی ناچار شدیم به سمت آموزش غیرحضوری حرکت کنیم، اما بازخوردهایی که از دانشگاه‌ها، استادان و دانشجویان دریافت کردیم، نشان داد بازدهی و بالندگی آموزش حضوری به هیچ‌وجه در دوره آموزش مجازی وجود نداشت.

واحدی با اشاره به اینکه این موضوع از جنبه‌های مختلف قابل بررسی است، افزود: با وجود همه مشکلاتی که دانشگاه‌ها در زمینه اسکان دانشجویی، تغذیه و مسائل رفاهی دارند، کشور تمام تلاش خود را برای بهبود این شرایط انجام داده است، اما حضور دانشجو در دانشگاه صرفاً به مسائل علمی محدود نمی‌شود.

وی با اشاره به نتایج یک پیمایش نسبتاً گسترده درباره وضعیت دانشجویان در دوره آموزش مجازی اظهار داشت: در این پیمایش مشخص شد مشکلات روحی و روانی دانشجویان در دوره‌ای که آموزش مجازی بود و آنها در کنار خانواده‌های خود قرار داشتند، در مقایسه با زمانی که در محیط دانشگاه حضور داشتند، بیشتر بوده است.

معاون آموزشی وزارت علوم ادامه داد: وقتی دانشجو به دانشگاه می‌آید، علاوه بر مسائل علمی، ارتباطات عاطفی و مهارت‌های نرم نیز در محیط دانشگاه شکل می‌گیرد. این ارتباطات از نظر فرهنگی و روحی و روانی نیز اهمیت دارند و دانشجویان در شرایط آموزش حضوری از وضعیت بهتری برخوردارند و مسائل و مشکلات آنها به‌مراتب کمتر است.