به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، خدایار ابیلی روز چهارشنبه در دومین کنفرانس ملی «دانشگاه آینده در گذر تحول دیجیتال» که در دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف برگزار شد، با اشاره به ضرورت بازنگری در شیوههای آموزش عالی همزمان با تحولات دیجیتال اظهار داشت: آموزش مجازی و دیجیتال جایگزین آموزش به معنای حذف شیوههای پیشین نیست، بلکه یکی از مراحل مسیر تکاملی نظام آموزشی است که با تحولات مختلف از جمله فناوریهای دیجیتال مواجه شده و این مسیر چه بخواهیم و چه نخواهیم ادامه پیدا میکند.
وی با بیان اینکه آموزش دیجیتال و غیرحضوری با استفاده از امکانات الکترونیکی، دو محدودیت اساسی آموزش یعنی محدودیتهای فیزیکی و زمانی را تا حد زیادی برطرف کرده است، افزود: رفع این محدودیتها میتواند به تحقق عدالت آموزشی کمک کند و فرصتهای یادگیری ارزشمندی را در اختیار افراد در نقاط مختلف جهان قرار دهد.
رئیس دانشگاه مهرالبرز ادامه داد: در این دانشگاه، استادان در نقاط مختلف جهان حضور دارند و دانشجویان نیز از اقصی نقاط دنیا از امکانات آموزشی دانشگاه استفاده میکنند. این تجربه نشان میدهد که بسترهای دیجیتال میتوانند محدودیتهای جغرافیایی و زمانی را کاهش دهند و دسترسی به فرصتهای آموزشی را گسترش دهند.
تغییر نقش استاد از انتقال دانش به پرورش شخصیت علمی و اخلاقی دانشجو
ابیلی با اشاره به تغییر نقش استاد در دانشگاههای دیجیتال گفت: در این فضا، استاد دیگر صرفاً انتقالدهنده دانش نیست؛ چراکه منابع یادگیری متعدد شدهاند و رسانههای اجتماعی، شبکههای ارتباطی و هوش مصنوعی نیز در کنار منابع سنتی، امکان دسترسی به دانش و تجربههای جهانی را فراهم کردهاند.
وی افزود: با توجه به این تحولات، نقش انسانی استاد در فرآیند یادگیری اهمیت بیشتری پیدا میکند و استاد باید بیش از گذشته به مسائل انسانی یادگیری، تربیت و پرورش شخصیت علمی و اخلاقی دانشجو و هدایت تفکر انتقادی او بپردازد.
رئیس دانشگاه مهرالبرز با بیان اینکه این تحول به توانمندیهای متفاوتی از سوی استادان نیاز دارد، اظهار داشت: دیگر کافی نیست که استاد صرفاً محتوای درسی را به دانشجو منتقل کند، بلکه باید در کنار آموزش، اخلاق و رفتار حرفهای را نیز به دانشجویان بیاموزد.
ابیلی با اشاره به اهمیت اخلاق حرفهای در محیط کسبوکار خاطرنشان کرد: گاهی نقطه ضعف نیروهای متخصص، کمبود دانش تخصصی نیست، بلکه رفتار و عملکرد آنها در محیط کسبوکار است؛ از این رو، رعایت اخلاق در محیط کار و تقویت مهارتهای رفتاری باید از موضوعاتی باشد که استادان در فرآیند آموزش به آن توجه میکنند.
وی اضافه کرد: دانشجو نیز در دانشگاه دیجیتال نباید صرفاً دریافتکننده مجموعهای از مطالب درسی باشد، بلکه باید مهارت نوآوری، تفکر انتقادی و استفاده صحیح و اخلاقی از منابع و ابزارهای جدید را بیاموزد.
ضرورت آموزش استفاده صحیح از هوش مصنوعی به استادان و دانشجویان
رئیس دانشگاه مهرالبرز با اشاره به فرصتها و نگرانیهای موجود درباره استفاده از هوش مصنوعی در آموزش عالی گفت: هوش مصنوعی فرصتهای بسیاری در اختیار جامعه قرار داده، اما در کنار آن نوعی بدبینی، ترس و نگرانی نیز درباره این فناوری وجود دارد که بخشی از آن ناشی از آموزش ندادن روش صحیح استفاده از هوش مصنوعی است.
ابیلی افزود: یکی از دلایل نگرانی برخی استادان این است که تصور میکنند دانشجویان ممکن است از هوش مصنوعی به شکل نادرست استفاده کنند؛ در حالی که اگر روش صحیح بهرهگیری از این ابزار را به دانشجویان آموزش دهیم، استفاده از آن بهخودیخود اقدامی نادرست نیست.
وی تأکید کرد: همانطور که از دانشجو انتظار داریم منابع علمی مختلف را مطالعه کند و از آنها بهره ببرد، میتواند از ظرفیت هوش مصنوعی نیز استفاده کند؛ البته به شرط آنکه استاد و دانشجو هر دو با این فناوری آشنا باشند و اصول اخلاقی استفاده از آن را رعایت کنند.
رئیس دانشگاه مهرالبرز با بیان اینکه استادان نیز باید برای مواجهه با این تحولات آماده شوند، گفت: لازم است مدرسان دانشگاهها به دانش و مهارت کافی در زمینه هوش مصنوعی دست پیدا کنند و علاوه بر تسلط بر محتوای این فناوری، شیوه درست و اخلاقی استفاده از آن را نیز به دانشجویان آموزش دهند.
دانشگاه دیجیتال به سرمایهگذاری در زیرساخت و توانمندسازی نیاز دارد
ابیلی در ادامه با تشریح تجربه دانشگاه مهرالبرز در استفاده از ظرفیتهای دیجیتال اظهار داشت: تحقق دانشگاه دیجیتال در محیطهای دانشگاهی امکانپذیر است، اما به صرف زمان، انرژی و هزینه نیاز دارد و دانشگاهها باید برای ایجاد زیرساختهای لازم در این زمینه سرمایهگذاری کنند.
وی با اشاره به یکی از شعارهای دانشگاه مهرالبرز با عنوان «۲۴ ساعته و هفت روز هفته» توضیح داد: در این الگو، استاد در کنار دستیار آموزشی و دستیار فنی در دسترس دانشجو قرار دارد و تلاش شده است خدمات آموزشی و پشتیبانی در تمام ساعات شبانهروز و روزهای هفته از طریق پرتال، جلسات آنلاین و سایر امکانات ارتباطی ارائه شود.
رئیس دانشگاه مهرالبرز ادامه داد: در این دانشگاه، دستیاران آموزشی و فنی در کنار استادان به دانشجویان خدمات ارائه میکنند و امیدواریم در آینده نزدیک دستیار هوشمند نیز به این مجموعه اضافه شود تا پاسخگویی و پشتیبانی از دانشجویان تقویت شود.
ابیلی با تشریح شیوه ارائه محتوای آموزشی در این دانشگاه گفت: محتوای درسها و مباحثی که استاد ارائه میکند، پیش از برگزاری کلاس در اختیار دانشجویان قرار میگیرد تا آنها فرصت مطالعه و آشنایی قبلی با موضوع را داشته باشند. سپس در جلسات آنلاین، استاد و دانشجویان به بررسی و گفتوگو درباره مباحث میپردازند.
وی افزود: در این الگو، دانشجو میتواند در زمان نیاز از دستیار آموزشی یا استاد کمک بگیرد و پرسشهای خود را از طریق امکانات پیشبینیشده مطرح کند. به این ترتیب، دسترسی به خدمات آموزشی محدود به زمان برگزاری کلاس نیست.
دانشجویان مهرالبرز از ثبتنام تا دریافت مدرک نیازی به حضور فیزیکی ندارند
رئیس دانشگاه مهرالبرز با اشاره به تجربه این دانشگاه در ارائه خدمات کاملاً دیجیتال گفت: دانشجویان ما از زمان ثبتنام و آغاز فرآیند تحصیل تا زمان صدور گواهینامه، نیازی به مراجعه حضوری به دانشگاه ندارند و تمام مراحل آموزشی و خدمات مورد نیاز آنها از طریق بسترهای دیجیتال انجام میشود.
ابیلی با بیان اینکه ظرفیت فیزیکی دانشگاه امکان پذیرش چند هزار دانشجو را به شکل حضوری فراهم نمیکند، اظهار داشت: با وجود محدودیت فضای فیزیکی، تلاش کردهایم تجربه تحصیلی دانشجو از زمان ثبتنام تا پایان دوره بهگونهای باشد که احساس تنهایی و بیارتباطی با دانشگاه نداشته باشد و در تمام این مسیر از خدمات و پشتیبانی لازم برخوردار شود.
وی با اشاره به اهمیت زیرساختهای ارتباطی در تداوم فعالیت دانشگاهها افزود: برخورداری از زیرساخت دیجیتال قوی میتواند بسیاری از محدودیتهای آموزش حضوری را کاهش دهد. ما در دانشگاه مهرالبرز خوشحالیم که حتی در دوره جنگ نیز به دلیل برخورداری از امکانات زیرساختی مناسب، یک جلسه آموزشی را از دست ندادیم.
آموزش دیجیتال به مهارتهای جدید استادان و دانشجویان نیاز دارد
ابیلی با اشاره به برخی نگرانیها و بدبینیها در محیط دانشگاهی نسبت به آموزش دیجیتال گفت: بخشی از این نگرانیها به این دلیل است که بسیاری از استادان با روشهای سنتی آموزش آشنا هستند و در این زمینه مهارت و تجربه دارند، اما آموزش در بستر دیجیتال به مهارتهای متفاوتی نیاز دارد و روشهای سنتی بهتنهایی پاسخگوی نیازهای این فضا نیست.
وی افزود: در دانشگاه مهرالبرز دورههای توانافزایی برای استادان پیشبینی شده است و همه استادان باید این دورهها را بگذرانند تا با شیوه تدریس و ارائه محتوا در بسترهای الکترونیکی آشنا شوند.
رئیس دانشگاه مهرالبرز ادامه داد: دانشجویان نیز باید دورههای توانافزایی مربوط به یادگیری در فضای الکترونیکی را بگذرانند تا برای استفاده مؤثر از امکانات این محیط آماده شوند. همچنین برای دستیاران آموزشی و فنی نیز برنامههای توانافزایی در نظر گرفته شده است تا همه افراد درگیر در فرآیند آموزش، نقش خود را در محیط دیجیتال بهدرستی ایفا کنند.
ابیلی تأکید کرد: هدف این نیست که امکانات دیجیتال را بهطور کامل جایگزین فضای سنتی آموزش کنیم، بلکه میتوانیم این امکانات را در کنار روشهای سنتی به کار بگیریم، محدودیتهای زمانی و مکانی را کاهش دهیم و به بهبود فرآیند یادگیری دانشجویان کمک کنیم.
وی با اشاره به مسئولیت اجتماعی دانشگاه مهرالبرز و آمادگی این دانشگاه برای همکاری با سایر مراکز آموزش عالی گفت: ما همواره از همکاریهای بیندانشگاهی استقبال کردهایم و در سالهای گذشته نیز به دلیل ظرفیت و جذابیت الگوی آموزشی دانشگاه، همکاری با دانشگاههای برتر کشور برای ارائه دورههای آموزشی و جذب دانشجو را دنبال کردهایم.
رئیس دانشگاه مهرالبرز ابراز امیدواری کرد برگزاری دومین کنفرانس ملی دانشگاه آینده در گذر تحول دیجیتال زمینه گسترش همکاریهای آموزشی میان دانشگاهها و بهرهگیری بیشتر از ظرفیتهای آموزش دیجیتال را فراهم کند.