به گزارش ایرنا از روابط عمومی موزه سینمای ایران، دومین روز از برنامه نمایش و نقد و بررسی مجموعهای از فیلمهای کوتاه و انیمیشنهای تصحیحرنگشده از گنجینه فیلمخانه ملی ایران، سهشنبه ۲۶ آبانماه، با حضور احمد الستی پژوهشگر و مترجم سینما و سعید عقیقی پژوهشگر و منتقد سینما، در سالن سینما فردوس موزه سینمای ایران برگزار شد. مدیریت این نشست را بهناز شیربانی روزنامهنگار بر عهده داشت.
در این روز، فیلمهای «خواستگاری» به کارگردانی ابراهیم گلستان (۱۳۴۰)، «ریتم» به کارگردانی منوچهر طیاب (۱۳۴۲)، «فجر طولانی» به کارگردانی احمد فاروقی قاجار (۱۳۴۴) و «شیراز» به کارگردانی هوشنگ شفتی (۱۳۵۰) به نمایش درآمدند.
احمد الستی در این نشست درباره اهمیت نمایش دوباره مجموعهای از فیلمهای کوتاه از گنجینه فیلمخانه ملی ایران اظهار کرد: این فیلمها متعلق به دورهای هستند که من و چهبسا بسیاری از حاضران، شاگرد و علاقهمند آثار همین استادان بزرگی بودیم که امروز فیلمهایشان را تماشا کردیم. بسیار خوشایند است که این آثار را از دل گنجینه بیرون میکشید و دوباره در معرض دید مخاطبان قرار میدهید. این فیلمها نهتنها بخشی از تاریخ سینمای ایران، بهویژه در حوزه سینمای مستند، را بازمعرفی میکنند و در اختیار نسل جوان قرار میدهند، بلکه بخشی از تاریخ و فرهنگ این کشور هستند. نگرانی من این است که نسل جوان امروز شاید هرگز فرصت تماشای این آثار را پیدا نکرده باشد.
او افزود: در واقع، ما بسیار مدیون فیلمسازانی هستیم که آثارشان را در این مجموعه تماشا کردیم. بسیاری از آنها هنگام ساخت این فیلمها دانشجو و بسیار جوان بودند. این فرصت را داشتند که با فیلمسازان بزرگ گفتوگو کنند یا در کلاسهای درس آنها حضور داشته باشند. من هرگز نمیتوانم نقش این افراد را در پرورش و شکلگیری جمعیت گستردهای از مخاطبان سینما نادیده بگیرم. بنابراین، جای خوشحالی بسیار دارد که امروز امکان نمایش دوباره این آثار فراهم شده است. به گمانم، اکنون میتوانیم درباره این موضوع صحبت کنیم که این فیلمها چه تصاویری از ایران ارائه میدادند و چه وجوهی از جامعه و فرهنگ ایرانی را به نمایش میگذاشتند. گاهی نیز از منظر زبان سینمایی با آثاری شگفتآور مواجه میشویم.
سعید عقیقی در ادامه، با اشاره به زمینههای شکلگیری سینمای مستند ایران گفت: سینمای مستند در ایران، اساساً محصول فعالیت بخش دولتی بوده است؛ چه در قالب مستندهای صنعتی و چه در قالب آثاری که به سفارش اداره کل امور سینمایی کشور و سپس وزارت فرهنگ و هنر ساخته میشدند. نام این نهاد در تیتراژ پایانی بسیاری از فیلمهای آن دوره دیده میشود. البته پیش از آن نیز آثاری وجود داشتند؛ از جمله فیلمهای دورهای که اصطلاحاً از آن با عنوان نسل چهارم یاد میشود و همچنین فیلمهای مرتبط با دوره سیراکیوز (یک شهر در ایالت نیویورک) که بهوسیله آمریکاییها ساخته شده بودند. این آثار عمدتاً مستندهای آموزشی درباره بهداشت، جلوگیری از شیوع بیماریها و مسائل مرتبط با سلامت عمومی بودند. موضوعاتی مانند چگونگی جلوگیری از آلودگی آب و رعایت اصول بهداشتی در آنها مطرح میشد. خوشبختانه تعدادی از این فیلمها همچنان موجودند و من نیز همه آنها را دیدهام.
او درباره ورود بخش خصوصی به سینمای مستند ایران در آن دوران خاطرنشان کرد: در میانه دهه ۱۳۳۰، ابراهیم گلستان استودیوی گلستان فیلم را تأسیس کرد. این مجموعه به نخستین بخش خصوصی فعال در این حوزه تبدیل شد.