به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، رضا سمیعزاده روز چهارشنبه در دومین کنفرانس ملی دانشگاه آینده با عنوان «در گذر تحول دیجیتال» که در دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف در حال برگزاری است، در پنل تخصصی «همافزایی دانشگاه و صنعت در زیستبومهای پلتفرمی؛ از ارتباط سنتی تا نوآوری باز و ارزشآفرینی مشترک» اظهار کرد: ارتباط دانشگاه و صنعت زمانی اثربخش خواهد بود که این دو مجموعه از یکدیگر تاثیر بپذیرند و رابطه میان آنها ماهیتی تکاملی داشته باشد؛ در غیر این صورت، همکاریها صرفاً به بازتولید وضعیت موجود منجر میشود.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در مفهوم زیستبوم پلتفرمی افزود: میان سامانههای پلتفرمی و زیستبوم پلتفرمی تفاوت وجود دارد. برای مثال، سامانههای دریافت گواهینامه یا گذرنامه خدمات ارزشمندی هستند، اما نمیتوان صرف ایجاد چنین سامانههایی را به معنای شکلگیری یک زیستبوم پلتفرمی دانست.
دانشیار دانشکده فنی و مهندسی صنایع دانشگاه الزهرا ادامه داد: هیچ نظام و سیستمی بهتنهایی نمیتواند رشد کند. برای مثال، نظام قضایی یا شهرداریها نیز برای تحقق اهداف خود به ارتباط و تعامل با سایر بخشها نیاز دارند. مسئله اصلی این است که آیا این ارتباطات به اندازهای عمیق و اثرگذار هستند که طرفین بتوانند از یکدیگر یاد بگیرند و متحول شوند؟
سمیعزاده با تفکیک مفهوم تغییر دیجیتال از تحول دیجیتال گفت: گاهی تصور میکنیم با دیجیتالیکردن فرایندها و ایجاد سامانههای جدید، تحول دیجیتال اتفاق افتاده است، در حالی که این دو مفهوم متفاوت هستند. برای توضیح این تفاوت میتوان به دگردیسی کرم ابریشم اشاره کرد؛ کرم ابریشم زمانی که به پروانه تبدیل میشود، صرفاً شکل ظاهری خود را تغییر نداده، بلکه وارد مرحله و وضعیت کاملاً متفاوتی شده است.
وی افزود: برداشت من این است که بسیاری از مجموعههای ما در دام تغییر دیجیتال گرفتار شدهاند و هنوز به مرحله تحول نرسیدهاند؛ زیرا ارتباط میان آنها تکاملی نیست و از تعامل با یکدیگر اثر نمیپذیرند. به همین دلیل، معتقدم دانشگاه و صنعت کشور هنوز آمادگی کامل برای ورود به مرحله تحول واقعی را ندارند.
نظارت سنگین دولتی مانع نوآوری باز است
دبیرکل انجمن فارغالتحصیلان دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به اهمیت فضای مناسب برای نوآوری باز اظهار کرد: تحقق نوآوری باز به فضایی نیاز دارد که امکان تعامل و فعالیت بازیگران مختلف فراهم باشد. هرچه فاصله فعالیتهای نوآورانه از مداخلات و نظارتهای سنگین دولتی بیشتر باشد، امکان شکلگیری چنین فضایی نیز افزایش پیدا میکند.
وی با بیان اینکه نظارتهای گسترده میتواند فعالیتهای نوآورانه را دشوار کند، افزود: وقتی نظام نظارتی و مقرراتی با شدت زیادی بر فعالیتها متمرکز باشد، شکلگیری نوآوری و همکاریهای جدید با محدودیت مواجه میشود. بنابراین باید درباره نحوه تنظیمگری و میزان مداخله دولت در زیستبومهای نوآوری بازنگری کرد.
سمیعزاده با اشاره به تجربه بخش خصوصی در برخی حوزهها گفت: در مقاطعی که ارتباط میان بازیگران بخش خصوصی شکل گرفته و امکان فعالیت و همکاری فراهم بوده است، نتایج مثبتی به دست آمده است. برای نمونه، در حوزه تامین و توزیع کالا، فعالیت فروشگاههای زنجیرهای و شرکتهای تولیدی و توزیعی توانسته است به شکلگیری نوعی رابطه تکاملی میان بخشهای مختلف منجر شود.
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، شرکتها و مجموعههای مختلف برای پاسخگویی به نیازهای یکدیگر و بازار، ناگزیر از تعامل و اثرپذیری متقابل هستند. این همان رابطهای است که میتواند به رشد و توسعه زیستبوم منجر شود.
دانشیار دانشگاه الزهرا همچنین با اشاره به تجربه برخی سازوکارهای حمایتی و سرمایهگذاری در شرکتها اظهار کرد: گاهی سازوکارهایی برای تشویق شرکتهای بزرگ به سرمایهگذاری در شرکتهای نوآور و ایجاد صندوقهای سرمایهگذاری شرکتی طراحی میشود، اما در مرحله اجرا، پیچیدگیهای مقرراتی و مالیاتی به اندازهای افزایش مییابد که شرکتها از ادامه مسیر دلسرد میشوند.
سمیعزاده تاکید کرد: اگر قرار است نوآوری باز و ارزشآفرینی مشترک شکل بگیرد، باید به شرکتها و بازیگران بخش خصوصی امکان داد با انعطاف بیشتری فعالیت کنند و منافع خود را در چارچوب همکاریهای مشترک دنبال کنند. تجربه نشان میدهد که روابط تکاملی در بخش خصوصی و میان شرکتها میتواند زمینهساز شکلگیری زیستبومهای پویاتر و اثربخشتر باشد.