به گزارش خبرنگار علمی ایرنا، علی کرمانشاه روز چهارشنبه در دومین کنفرانس ملی دانشگاه آینده در گذر تحول دیجیتال که در دانشکده کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف در حال برگزاری است، در پنل تخصصی «پایداری مالی و مدلهای درآمدی نوین دانشگاه در عصر اقتصاد دیجیتال» اظهار کرد: دانشگاههای جهان طی دو تا سه دهه اخیر تلاش کردهاند علاوه بر بودجههای محدود دولتی، منابع درآمدی خود را از مسیرهایی مانند ارتباط با صنعت، مدیریت مالکیت فکری و فناوری و همچنین کمکهای خیرخواهانه متنوع کنند.
وی افزود: حتی برخی دانشگاههای معتبر جهان برای مولدسازی داراییهای خود، از ظرفیت ساختمانها و فضاهای مازاد استفاده کردهاند و آنها را در اختیار گروههایی مانند سالمندان قرار دادهاند تا از این طریق منابع درآمدی جدیدی ایجاد کنند.
کرمانشاه با اشاره به ظهور پارادایم جدید اقتصاد دیجیتال و اقتصاد پلتفرمی گفت: در دهه اخیر شاهد تحولی اساسی در اقتصاد و اداره جهان هستیم؛ تحولی که در آن فناوریهای دیجیتال تقریباً تمام ساختارها و شئون اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، سیاسی و حتی زندگی فردی و اجتماعی جوامع را تحت تاثیر قرار داده است.
وی ادامه داد: همانطور که در دورههای گذشته از صنعتیشدن و برقیشدن به عنوان روندهای تحولآفرین یاد میشد، اکنون جهان در حال ورود به دوره پلتفرمیشدن است؛ به این معنا که بخشهای مختلف زندگی و فعالیتهای اجتماعی در قالب ساختارها و سازمانهای پلتفرمی سامان مییابند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف با بیان اینکه پلتفرمها صرفاً زیرساختهای فناورانه نیستند، اظهار کرد: پلتفرمها علاوه بر برخورداری از زیرساخت دیجیتال، نوعی ساختار سازمانی و نظم اجتماعی جدید ایجاد میکنند و حتی از مفهوم جامعه پلتفرمی نیز سخن گفته میشود.
کرمانشاه با اشاره به تاثیر این تحولات بر آینده دانشگاهها گفت: در مواجهه با اقتصاد دیجیتال دو دیدگاه درباره آینده دانشگاهها وجود دارد؛ یک دیدگاه نگران جایگاه دانشگاه در این تحولات است و این پرسش را مطرح میکند که آیا دانشگاهها میتوانند پایداری خود را حفظ کنند یا موج تحول دیجیتال، ساختار و کارکرد آنها را با چالش مواجه خواهد کرد.
وی افزود: در مقابل، دیدگاه دیگری معتقد است برخلاف دوره توسعه صنعتی که کارخانهها و صنایع پیشران اصلی اقتصاد بودند، در اقتصاد دیجیتال دانشگاهها میتوانند موتور محرک تحولات باشند؛ زیرا دانش و ظرفیت علمی، نقش اساسی در شکلگیری اقتصاد جدید دارد.
دانشگاه نسل چهارم؛ یکپارچه با جامعه و متمرکز بر حل مسائل
این استاد دانشگاه با اشاره به مفهوم دانشگاههای نسل چهارم و پنجم اظهار کرد: دانشگاه آینده دیگر صرفاً نهادی برای آموزش، پژوهش و کارآفرینی نیست، بلکه باید به صورت یکپارچه با جامعه در ارتباط باشد و در جهت حل مسائل آن فعالیت کند.
وی با طرح این پرسش که آیا ورود دانشگاهها به اقتصاد دیجیتال موجب بهبود وضعیت مالی آنها خواهد شد یا هزینههای بیشتری به دانشگاه تحمیل میکند، گفت: سرمایهگذاری در حوزه دیجیتال به منابع مالی نیاز دارد و دانشگاههایی که میخواهند در این عرصه پیشرو باشند، باید هزینههای آن را نیز در نظر بگیرند.
کرمانشاه ادامه داد: پرسش اساسی این است که آیا دانشگاهها با اصلاحات تدریجی و ظرفیتهای فعلی خود میتوانند به فعالیت ادامه دهند یا با پدیدهای مواجه خواهند شد که اساس مدل کسبوکار و فعالیت آنها را دگرگون میکند؟
وی با تاکید بر اینکه اقتصاد دیجیتال مرزهای سنتی میان دانشگاه، صنعت و بخش خدمات را کمرنگ میکند، افزود: در این شرایط ممکن است بازیگران جدیدی وارد زیستبوم یاددهی و یادگیری شوند و رقابت بیشتری برای دانشگاهها ایجاد کنند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به شصتمین سال تاسیس دانشگاه صنعتی شریف گفت: دانشگاه شریف در طول فعالیت خود دورههای مختلفی از آموزشمحوری و توسعه پژوهش و فعالیتهای مرتبط با صنعت را تجربه کرده است و اکنون در آستانه شصتمین سال فعالیت خود باید برای ورود به نسل چهارم دانشگاهی و یکپارچگی بیشتر با جامعه تلاش کند.
وی با اشاره به نقش تاریخی دانشگاه در توسعه صنعتی کشور اظهار کرد: دانشگاه شریف از ابتدای تاسیس صرفاً یک مرکز آموزشمحور نبود؛ همزمان با توسعه کشور و شکلگیری سازمانها و صنایع مهم در دهه ۴۰، بسیاری از دانشآموختگان این دانشگاه در ایجاد نخستین کارخانهها و مجموعههای صنعتی نقش داشتند.
کرمانشاه با بیان اینکه دانشگاه آینده باید چند ویژگی اساسی داشته باشد، نخستین ویژگی را مسئلهمحوری دانست و گفت: دانشگاههای امروز دنیا بر مسائل مهم جامعه تمرکز میکنند. مسائلی مانند انرژی، عدالت و توسعه منطقهای از جمله موضوعاتی هستند که دانشگاهها باید برای حل آنها ظرفیت علمی خود را به کار بگیرند.
وی دومین ویژگی را ایجاد ساختارهای مناسب برای حل مسئله عنوان کرد و افزود: دانشگاه آینده باید متناسب با هر مسئله، ساختار و معماری همکاری خود را طراحی کند و بتواند با دهها دانشگاه، مجموعه صنعتی، بخش خصوصی و شرکتهای نوپا از کشورهای مختلف همکاری داشته باشد.
دانشگاه آینده باید پیشران اقتصاد پلتفرمی باشد
کرمانشاه با تاکید بر اینکه پلتفرمها صرفاً ابزار کسبوکار نیستند، اظهار کرد: پلتفرمها در حال تبدیل شدن به زیرساختهای جدید توسعه اقتصاد آینده هستند و دانشگاه باید با محوریت خود، این زیرساختها و زیستبومهای همکاری را توسعه دهد.
وی ادامه داد: حتی زیرساختهای سنتی مانند آب، برق، گاز و راه نیز میتوانند با استفاده از هوش مصنوعی و فناوریهای دیجیتال هوشمندتر و پویاتر شوند. بنابراین پلتفرمیشدن فقط به خدمات و کسبوکارها محدود نیست، بلکه میتواند زیرساختهای توسعه اقتصادی را نیز متحول کند.
این استاد دانشگاه با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به مفهوم دانشگاه گفت: دانشگاه آینده را نباید صرفاً یک نهاد آموزشی با استاد، دانشجو و دانشکدههای مشخص تصور کرد؛ بلکه باید آن را زیستبومی برای یادگیری و یاددهی دانست که بازیگران مختلف از بخشهای گوناگون در آن حضور دارند.
وی افزود: در این زیستبوم، مرز میان دانشگاه و سایر بخشهای مرتبط مانند صنعت، بهداشت و درمان و بخش خصوصی کمرنگ میشود و بازیگران مختلف میتوانند در یک محیط تعاملی با یکدیگر همکاری و ارزشآفرینی کنند.
کرمانشاه با تاکید بر اینکه منطق اقتصاد دیجیتال بر تعامل و همکاری استوار است، اظهار کرد: در مدل سنتی ممکن بود یک دانشگاه یا صنعت به تنهایی زنجیره تولید و فعالیت خود را مدیریت کند، اما در ساختار پلتفرمی، محیطی فراهم میشود که دهها و حتی صدها بازیگر بتوانند با یکدیگر تعامل کنند، خدمات و محصولات جدید ارائه دهند و ارزش اقتصادی ایجاد کنند.
اقتصاد دیجیتال، محدودیت منابع را بازتعریف میکند
وی با اشاره به ظرفیتهای گسترده اقتصاد دیجیتال برای ایجاد منابع جدید گفت: یکی از ویژگیهای اقتصاد دیجیتال این است که مفهوم منابع در آن بسیار گستردهتر از نگاه سنتی است و دیگر نباید منابع را صرفاً به پول و سرمایه مالی محدود کرد.
کرمانشاه افزود: در ساختارهای سنتی ممکن است برخی مناطق به عنوان مناطق محروم شناخته شوند، اما در اقتصاد دیجیتال همین مناطق میتوانند از ظرفیتهای انسانی، دانش، تجربه و توانمندیهایی برخوردار باشند که تاکنون در محاسبات و ساختارهای سنتی مورد توجه قرار نگرفتهاند.
وی تاکید کرد: اگر مسئله به درستی تعریف شود و ظرفیتهای موجود در یک زیستبوم به شکل مناسبی به کار گرفته شوند، منابع و توانمندیهای متعددی برای توسعه فعالیتها در اختیار قرار میگیرد.
این عضو هیئت علمی دانشگاه صنعتی شریف با اشاره به تجربه شرکتهای بزرگ پلتفرمی در اقتصاد جهان اظهار کرد: در دو دهه اخیر شاهد ظهور شرکتهای بزرگی مانند اپل، گوگل و متا بودهایم که از نظر شاخصهای اقتصادی با بسیاری از شرکتهای بزرگ سنتی تفاوت دارند.
وی ادامه داد: این شرکتها با تعداد نیروی انسانی کمتر و داراییهای فیزیکی سبکتر، توانستهاند سودآوری، رشد و عملکرد اقتصادی بالایی داشته باشند و همین موضوع نشاندهنده تغییر منطق فعالیت اقتصادی در عصر دیجیتال است.
کرمانشاه با اشاره به شکلگیری مدلهای جدید نهادی در اقتصاد دیجیتال گفت: امروز فناوریهایی مانند بلاکچین این امکان را مطرح کردهاند که برخی کارکردهای سنتی بانکداری و حکمرانی از طریق ساختارهای جدید انجام شوند؛ بنابراین حتی مفاهیم و نهادهایی که پیشتر ثابت و مشخص تصور میشدند، در حال بازتعریف هستند.
وی در پایان ابراز امیدواری کرد: اقتصاد آینده کشور با تکیه بر زیرساختهای پلتفرمی و ایجاد زیستبومهای تعاملی توسعه یابد و دانشگاهها با ایفای نقش پیشران، ظرفیتهای علمی و انسانی موجود را برای حل مسائل و ایجاد ارزش اقتصادی به کار بگیرند.