به گزارش روز چهارشنبه گروه علمی ایرنا از مرکز اطلاعات علمی جهاددانشگاهی SID، مقاله «Human placental decellularized extracellular matrix improves pancreatic progenitor differentiation from human embryonic stem cells compared with defined extracellular matrix protein substratesdel» نوشته مهران رضاییلاریجانی، محمد کاظمی آشتیانی، یاسر تهمتنی، ساناز علیزاده، زهرا قزلایاغ، آزاده مرادمند، حمیدرضا آقایان و باقر لاریجانی، در نشریه علمی «Journal of Diabetes & Metabolic Disorders» منتشر شده است.
در ادامه، خلاصه عمومی این مقاله که نشان میدهد ماتریکس خارجسلولی مشتق از جفت انسان میتواند به بهبود تمایز سلولهای بنیادی جنینی به سلولهای پیشساز لوزالمعده کمک کند و زمینهای برای تحقیقات سلولدرمانی دیابت فراهم آورد؛ با هدف ارائه محتوای پژوهش به زبانی ساده و قابل فهم برای عموم مخاطبان ارائه میشود.
توضیح مقاله «Human placental decellularized extracellular matrix improves pancreatic progenitor differentiation from human embryonic stem cells compared with defined extracellular matrix protein substratesdel» به زبانی ساده، اینگونه بیان میشود:
پژوهشگران پژوهشگاه رویان، با همکاری محققان دانشگاه علوم پزشکی تهران، در مطالعهای نشان دادند که استفاده از ماتریکس خارج سلولی بهدست آمده از جفت انسان میتواند فرآیند تبدیل سلولهای بنیادی جنینی انسان به سلولهای پیشساز لوزالمعده را بهبود بخشد. این دستاورد میتواند در تحقیقات آینده برای توسعه روشهای سلول درمانی دیابت موردتوجه قرار گیرد.
در این پژوهش، تأثیر ماتریکس خارج سلولی جفت انسان بر روند تمایز سلولهای بنیادی جنینی و تبدیل آنها به سلولهای پیشساز لوزالمعده مورد ارزیابی قرار گرفت. ماتریکس خارجسلولی، مجموعهای از پروتئینها و ترکیبات زیستی است که فضای پیرامون سلولها را تشکیل میدهد و از طریق ارسال سیگنالهای زیستی، بر عملکرد، زندهمانی و مسیر تمایز آنها اثر میگذارد.
پژوهشگران برای انجام این بررسی از رده سلول بنیادی جنینی انسانی RH2، موجود در بانک سلولی پژوهشگاه رویان، استفاده کردند. در ادامه، سلولها روی بسترهای متفاوتی شامل ماتریکس حاصل از جفت انسان، کلاژن و ماتریژل کشت داده شدند تا میزان تأثیر هر یک بر هدایت سلولها به سمت پیشسازهای لوزالمعده مقایسه شود.
ارزیابی نتایج نشان داد که ماتریکس جفت انسان در ایجاد سلولهای دارای نشانگرهای اختصاصی پیشساز لوزالمعده، عملکردی قابل مقایسه با ماتریژل دارد و نسبت به بستر کلاژن نتایج مطلوبتری ایجاد میکند. افزون بر این، بررسی الگوی بیان تعدادی از ژنهای مرتبط با بقای سلولی نشان داد که سلولهای رشدیافته روی ماتریکس جفت، در مقایسه با بستر کلاژن وضعیت مناسبتری دارند.
این یافته از آن جهت اهمیت دارد که ماتریژل، یکی از بسترهای پرکاربرد در تحقیقات آزمایشگاهی، از بافت توموری موش منشأ میگیرد و منشأ حیوانی آن میتواند استفاده از این ماده را در کاربردهای درمانی محدود کند. در مقابل، ماتریکس استخراج شده از جفت انسان میتواند بهعنوان بستری با منشأ انسانی، جایگزین قابل بررسی برای هدایت تمایز سلولهای بنیادی باشد.
با اینحال، نتایج این مطالعه به تولید سلولهای پیشساز لوزالمعده در شرایط آزمایشگاهی محدود است و سلولهای حاصل هنوز به مرحله بلوغ و توانایی کامل تولید و ترشح انسولین نرسیدهاند. بنابراین، برای مشخصشدن ظرفیت درمانی این سلولها، انجام بررسیهای بیشتر درباره بلوغ و عملکرد آنها و همچنین مطالعات پیشبالینی ضروری است.
شناسه دیجیتال (DOI) مقاله «Human placental decellularized extracellular matrix improves pancreatic progenitor differentiation from human embryonic stem cells compared with defined extracellular matrix protein substratesdel»: https://doi.org/10.1007/s40200-026-02085-1