به گزارش ایرنا، در فوتبال ایران کمتر بازیکنی را میتوان پیدا کرد که به اندازه علیرضا بیرانوند هم تحسین شده باشد و هم مورد انتقاد قرار گرفته باشد. دروازهبانی که بارها با مهارهای استثنایی خود یک ملت را خوشحال کرده، در حساسترین مسابقات ملی درخشیده و حالا به یکی از بزرگترین افتخارات فردی فوتبال آسیا رسیده است.
اما در سوی دیگر مجموعهای از تصمیمها، اختلافات و رفتارهای جنجالی باعث شده رابطهاش با بخشی از هواداران فوتبال ایران بهشدت تغییر کند. او حالا به یکی از بزرگترین افتخارات فردی فوتبال ایران رسیده و عنوان مرد سال فوتبال آسیا را به دست آورده است. جایزهای که شاید بسیاری از فوتبالیستها در تمام دوران حرفهای خود رؤیای آن را داشته باشند. البته شاید حتی این افتخار بزرگ هم نتواند تمام حاشیههای سالهای اخیر او را از حافظه هواداران پاک کند.
او همان دروازهبانی است که در جام جهانی مقابل کریستیانو رونالدو ایستاد و پنالتی فوقستاره پرتغالی را مهار کرد. همان بازیکنی که سالها در پرسپولیس به یکی از محبوبترین چهرههای تیم تبدیل شد و حالا نامش در تاریخ فوتبال آسیا بهعنوان مرد سال فوتبال قاره ثبت شده است.
او درون دروازه بارها ثابت کرده که میتواند در سختترین شرایط بهترین تصمیم را بگیرد، اما بیرون از زمین همیشه چنین عملکردی نداشته است. از جدایی پرحاشیه از پرسپولیس گرفته تا مطرح شدن نام استقلال در ماجراهای نقلوانتقالاتی، پرونده سربازی و تحصیلات و اختلافات اخیر با تراکتور. مجموعهای از اتفاقات که باعث شده تصویر او در ذهن بخشی از هواداران فوتبال ایران، با گذشته تفاوت زیادی داشته باشد.
اما درست در روزهایی که شاید محبوبیت بیرانوند بیش از هر زمان دیگری نیازمند ترمیم بود، این اتفاق بزرگ ورزشی رقم خورد. او توانست پس از ۲۲ سال انتظار به عنوان یک بازیکن ایرانی عنوان مرد سال فوتبال آسیا را کسب کند و نامش را در کنار بزرگترین چهرههای تاریخ فوتبال ایران قرار دهد.
از درخشش در زمین تا حاشیه در فضای مجازی
شاید اگر بیرانوند کمی بیشتر مراقب رفتار و موضعگیریهای خود بود، امروز نهتنها یکی از بهترین دروازهبانان تاریخ فوتبال ایران بلکه یکی از محبوبترین چهرههای این فوتبال نیز به شمار میرفت. داستان او روایت فوتبالیستی است که در زمین بارها برنده شد اما بیرون از زمین همیشه نتوانست به همان اندازه موفق عمل کند.
برای شناخت بهتر بیرانوند باید ابتدا به تواناییهای فنی او نگاه کرد جایی که تقریباً هیچ بحثی درباره جایگاهش وجود ندارد. او بدون تردید یکی از بهترین دروازهبانان تاریخ فوتبال ایران است و کارنامهای دارد که نمیتوان بهسادگی از کنار آن عبور کرد.
بیرانوند از همان سالهای حضور در نفت تهران نشان داد که استعداد متفاوتی دارد. حضور موفق در پرسپولیس، قهرمانیهای متعدد در فوتبال ایران، تجربه بازی در اروپا و سالها حضور در دروازه تیم ملی، بهتدریج او را به یکی از چهرههای شاخص فوتبال کشور تبدیل کرد.
البته نقطه اوج درخشش او را باید در مسابقات ملی جستوجو کرد. جام جهانی ۲۰۱۸ روسیه برای بیرانوند به سکوی پرتابی تبدیل شد که نامش را فراتر از فوتبال ایران مطرح کرد. در دیدار مقابل پرتغال، زمانی که کریستیانو رونالدو پشت ضربه پنالتی قرار گرفت شاید کمتر کسی فکر میکرد که فوق ستاره پرتغالی نتواند دروازه ایران را باز کند، اما بیرانوند به زیبایی و یک واکنش تماشایی توانست پنالتی یکی از اسطورههای فوتبال جهان را مهار کند و جمله «چطوری کریس» برای مدتها به ترند اول فضای مجازی تبدیل شود.
شاید در آن زمان حتی هواداران استقلال که کریخوانی و رقابت دیرینهای با دروازه بان پرسپولیس یعنی بیرانوند داشتند از این واکنش به وجه آمدند و شروع به تشویق و تحسین بیرانوند کردند. او در همان جام جهانی نیز مقابل اسپانیا و مراکش نیز نمایشهای قابل قبولی داشت و توانایی خود را در سطح اول فوتبال جهان نشان داد.
اما درخشش بیرانوند به جام جهانی ۲۰۱۸ محدود نماند. واکنشهای تماشایی او در دیدار مقابل بلژیک در جام جهانی ۲۰۲۶، از جمله مهارهای مهم و نجاتبخش در جریان مسابقهای که با تساوی بدون گل به پایان رسید، بار دیگر تواناییهای فنی این دروازهبان را به نمایش گذاشت. او در آن مسابقه هفت مهار موفق ثبت کرد و یکی از بهترین بازیکنان ایران بود.
شاید به همین دلیل باشد که حتی منتقدان بیرانوند نیز بهسختی میتوانند کیفیت فنی او را زیر سؤال ببرند. دروازهبانی که همه فاکتورهای مناسب برای قرار گرفتن در چهارچوب دروازه تیم ملی را دارد، قد و قامت مناسب، قدرت واکنش بالا، توانایی مهار پنالتی، بازی با پا و پرتابهای بلند و دقیق.
اما مشکل اصلی بیرانوند هیچوقت تواناییهایش در دروازه نبود. مسئله بیشتر به اتفاقاتی برمیگردد که خارج از زمین فوتبال رقم خوردهاند.
پرسپولیس؛ عشقی که به یک جدایی پرهزینه تبدیل شد
شاید مهمترین اتفاقی که تصویر بیرانوند را نزد بخشی از هواداران فوتبال ایران تغییر داد نحوه جدایی او از پرسپولیس بود. تیمی که بیرانوند در آن به اوج شهرت و محبوبیت رسیده بود و هوادارانش سالها از او بهعنوان یکی از ستونهای اصلی موفقیتهای تیم یاد میکردند.
در تابستان ۱۴۰۲، بیرانوند در شرایطی قراردادش را با پرسپولیس فسخ کرد که خیلی زود نام استقلال بهعنوان مقصد احتمالی او مطرح شد. اتفاقی که با توجه به رقابت دیرینه دو باشگاه حساسیت زیادی ایجاد کرد. مدیران پرسپولیس نیز در همان مقطع از احتمال مذاکره و تلاش باشگاه رقیب برای جذب بازیکن تحت قراردادشان صحبت کردند.
هرچند وکیل بیرانوند اعلام کرد که پیشنهادهایی از چند باشگاه به دست این بازیکن رسیده و مذاکرات به شکل مورد ادعای پرسپولیس نبوده است، اما همین اتفاق کافی بود تا هواداران سرخپوش نسبت به آینده او دچار تردید شوند. بیرانوند در نهایت در پرسپولیس ماند، اما ماجرا در تابستان سال بعد به شکلی جدیتر تکرار شد.
در تابستان ۱۴۰۳ بیرانوند بار دیگر قرارداد خود را با پرسپولیس بهصورت یکطرفه فسخ کرد. این بار تصمیمش بازگشت به این تیم نبود و او راهی تراکتور شد. انتقالی که از همان ابتدا با واکنشهای گسترده هواداران پرسپولیس همراه شد.
البته باید انصاف داشت که این جدایی صرفاً یک اختلاف ساده میان بازیکن و باشگاه نبود. بیرانوند مدعی بود مطالباتش بهطور کامل پرداخت نشده و برخی رفتارهای مدیران باشگاه نیز در تصمیم او تأثیر داشته است. در مقابل باشگاه پرسپولیس فسخ قرارداد را غیرموجه میدانست و موضوع را از مسیر حقوقی دنبال کرد.
سرانجام کمیته استیناف فدراسیون فوتبال در مرداد ۱۴۰۴، ضمن تأیید فسخ غیرموجه قرارداد بیرانوند و باشگاه تراکتور را به پرداخت غرامت محکوم کرد و محرومیت چهارماههای برای این دروازهبان در نظر گرفت که اجرای آن به حالت تعلیق درآمد.
با این اتفاق رابطه بیرانوند و بخشی از هواداران پرسپولیس که زمانی او را یکی از محبوبترین بازیکنان تیم میدانستند، وارد مرحله تازهای شد. رابطهای که دیگر بهسادگی گذشته نبود و بیرانوند در اولین بازگشت خود به ورزشگاه آزادی به خوبی آن را درک کرد. البته که این رفتار هواداران به غیر از جنبههای توهین که قطعا شایسته فوتبال ایران نیست در همه جای دنیا بعد از جدایی یک بازیکن محبوب و ستاره رخ میدهد.
بیرانوند حق داشت درباره مطالبات خود تصمیم بگیرد و برای آینده حرفهایاش انتخاب کند. اما نحوه مدیریت این جدایی میتوانست متفاوت باشد. گاهی یک بازیکن حتی با جدایی از محبوبترین باشگاهش نیز میتواند احترام هواداران را حفظ کند، اما این اتفاق برای بیرانوند بهخوبی رخ نداد.
از مدرک تحصیلی تا سربازی؛ چرا همیشه پای بیرانوند در میان است؟
ماجراهای بیرانوند فقط به پرسپولیس و استقلال ختم نشد. در سالهای اخیر، موضوعات مربوط به وضعیت تحصیلی و سربازی او نیز بارها به سوژه رسانههای ورزشی تبدیل شد.
یکی از جنجالیترین موارد به اظهارات او درباره تحصیل در مقطع دکترای فیزیولوژی دانشگاه آزاد خرمآباد بازمیگشت. پس از انتشار این صحبتها، مسئولان دانشگاه آزاد اعلام کردند که اساساً در واحد خرمآباد چنین رشتهای در مقطع دکترا ارائه نمیشود و بیرانوند در آن مقطع دانشجوی کارشناسی ارشد بوده است.
بیرانوند نیز پس از این اتفاق توضیح داد که در بیان وضعیت تحصیلی خود اشتباه کرده و منظورش شرکت در آزمون دکترا بوده است، نه اینکه دانشجوی این مقطع باشد.
این موضوع در کنار مسئله پایان سنوات تحصیلی و تعیین تکلیف خدمت سربازی، حاشیههای بیشتری برای او ایجاد کرد. در نهایت نیز پس از کشوقوسهای مختلف درباره وضعیت خدمت و بررسی شرایط پزشکی، قرار شد بیرانوند دوران سربازی خود را در فجر سپاسی شیراز سپری کند.
شاید هرکدام از این اتفاقات بهتنهایی چندان عجیب نباشند، اما تکرار حاشیهها درباره یک بازیکن باعث میشود افکار عمومی بهتدریج نسبت به او حساستر شود.
بیرانوند در موقعیتی قرار داشت که میتوانست با توضیحات شفاف و رفتار حسابشدهتر، از بسیاری از این جنجالها جلوگیری کند. اما بار دیگر حاشیهها بیشتر از آنچه انتظار میرفت ادامه پیدا کردند.این همان نقطهای است که میتوان از بیرانوند انتقاد کرد؛ نه بهخاطر تصمیم برای انتخاب یک باشگاه یا پیگیری حقوق خود، بلکه بهخاطر شیوه مدیریت حاشیهها و واکنشهایی که گاهی میتوانست بسیار سنجیدهتر باشد.
تراکتور؛ شروعی تازه یا ادامه همان داستان قدیمی؟
انتقال به تراکتور میتوانست برای بیرانوند فرصتی باشد تا با فاصله گرفتن از حواشی پرسپولیس، فصل تازهای از دوران حرفهای خود را آغاز کند. او در تبریز نیز با وجود نمایشهای فنی قابل توجه، خیلی زود با اتفاقات جنجالی روبهرو شد.
یکی از مهمترین موارد حواشی مربوط به اظهارات او پس از دیدار تراکتور مقابل استقلال و واکنش هواداران این تیم بود. اتفاقی که حتی به کنار گذاشته شدن موقت او از ترکیب و حضور در کمیته انضباطی باشگاه منجر شد.
بیرانوند در ادامه بابت اتفاقات پیشآمده از هواداران تراکتور عذرخواهی کرد و در ۲۳ مهر ۱۴۰۵ خبر تمدید سهساله قراردادش با این باشگاه منتشر شد. در نگاه اول به نظر میرسید همهچیز به پایان رسیده و او قرار است همچنان در تبریز به فوتبالش ادامه دهد. اما داستان باز هم پیچیده شد!
در روزهای پایانی آبان ۱۴۰۵، گزارشهایی منتشر شد مبنی بر اینکه بیرانوند اعتبار قرارداد تمدیدشده را زیر سؤال برده و حواشی به وجود آمد که این قرارداد به امضای مدیرعامل وقت باشگاه نرسیده است. در مقابل باشگاه تراکتور بر معتبر بودن توافق تأکید کرده و به امضای رئیس هیاتمدیره استناد کرده است.
بنابراین برخلاف آنچه ممکن است در نگاه اول تصور شود، ماجرای قرارداد بیرانوند با تراکتور هنوز از نظر حقوقی و اداری بدون ابهام نیست. هرچند خبر تمدید سهساله آن پیشتر بهصورت رسمی اعلام شده بود.
از طرف دیگر، نمیتوان با قطعیت درباره نظر تمام هواداران تراکتور صحبت کرد، اما واکنشهای منفی بخشی از هواداران به حواشی اخیر نشان میدهد که بیرانوند در تبریز نیز نتوانسته است رابطهای بدون تنش با سکوها داشته باشد.
چرا باید بازیکنی که از نظر فنی در چنین سطح بالایی قرار دارد تا این اندازه درگیر حاشیههایی باشد که گاهی حتی ارزش عملکرد فوتبالیاش را تحتالشعاع قرار میدهند؟
واقعیت این است که بیرانوند اگر کمی بیشتر در انتخاب کلمات، رفتار در فضای مجازی و نحوه مواجهه با هواداران دقت میکرد، احتمالاً امروز محبوبیت بسیار بیشتری داشت. او نیازی ندارد برای اثبات بزرگی خود وارد هر بحث و جدلی شود. چراکه آنچه درون زمین انجام داده، بهاندازه کافی برای اثبات تواناییهایش گویاست.
مرد سال آسیا؛ افتخاری که حتی حاشیهها هم نمیتوانند آن را کمرنگ کنند
با وجود تمام این اتفاقات، نمیتوان از بزرگترین دستاورد دوران حرفهای بیرانوند بهسادگی عبور کرد.
او در مراسم سالانه کنفدراسیون فوتبال آسیا در بانکوک تایلند، عنوان مرد سال فوتبال آسیا را به دست آورد؛ اتفاقی تاریخی که پس از ۲۲ سال بار دیگر این جایزه را به فوتبال ایران بازگرداند.
بیرانوند همچنین به نخستین دروازهبان تاریخ تبدیل شد که این عنوان را کسب میکند.
بیرانوند در میان دروازهبانهایی که حداقل در ۳ مسابقه لیگ نخبگان آسیا ۲۶-۲۰۲۵ به میدان رفتهاند، با مهار ۹۰ درصد شوتهای در چارچوب، بهترین آمار را ثبت کرده است. او همچنین در جام جهانی ۲۰۲۶، با مهار ۱۵ شوت از مجموع ۱۸ شوت در چارچوب (۸۳ درصد)، چهارمین دروازهبان برتر از نظر درصد مهار توپ با حداقل ۳ بازی بود.
پیش از او چهار فوتبالیست ایرانی این جایزه را دریافت کرده بودند و حالا بیرانوند به پنجمین ایرانی حاضر در این فهرست تبدیل شده است.
این اتفاق را باید جدا از تمام اختلافات باشگاهی و حاشیههای شخصی ارزیابی کرد. بیرانوند برای رسیدن به چنین جایگاهی سالها تلاش کرده و با عملکردش در مسابقات ملی و باشگاهی، سهم مهمی در فوتبال ایران داشته است. حتی اگر کسی از رفتارهای او انتقاد داشته باشد، نمیتواند ارزش این دستاورد را نادیده بگیرد.
عذرخواهی در روز افتخار؛ شاید شروع یک بیرانوند متفاوت؟
اما شاید جالبترین بخش ماجرای مرد سال شدن بیرانوند، نه خود جایزه بلکه صحبتهای او پس از دریافت این عنوان بود.
بیرانوند در واکنش به کسب این افتخار، از هواداران پرسپولیس، تراکتور و تمام علاقهمندان فوتبال ایران تشکر کرد و در بخشی از صحبتهایش بابت برخی رفتارهای گذشته خود در فضای مجازی عذرخواهی کرد.
او خطاب به هواداران گفت: «اگر روزی در فضای مجازی شما را اذیت کردم، ببخشید. من سرباز شما هستم و دست تکتکتان را میبوسم.»
این صحبتها از آن جهت اهمیت دارد که بیرانوند بهنوعی پذیرفته است بخشی از رفتارها و موضعگیریهایش در فضای مجازی باعث ناراحتی هواداران شده است.
شاید این عذرخواهی را بتوان یکی از بهترین اتفاقات پیرامون بیرانوند در ماههای اخیر دانست. چراکه گاهی یک بازیکن برای حفظ محبوبیت خود بیش از هر چیز به همین موضوع نیاز دارد که اشتباهاتش را بپذیرد و برای اصلاح آنها قدم بردارد.
البته عذرخواهی بهتنهایی نمیتواند تمام اتفاقات گذشته را پاک کند. هوادار فوتبال بهخصوص هواداری که سالها از یک بازیکن حمایت کرده انتظار دارد تغییر رفتار را در عمل ببیند، نه فقط در یک مصاحبه یا پیام ویدئویی.
با این حال همین که بیرانوند در چنین روز مهمی به جای بیتفاوتی نسبت به انتقادها، از هواداران عذرخواهی کرده میتواند شروع امیدوارکنندهای باشد. شاید او حالا بهتر از گذشته متوجه شده باشد که محبوبیت یک فوتبالیست فقط با مهار پنالتی و قهرمانی به دست نمیآید. بلکه نحوه رفتار با هواداران و احترام به احساسات آنها نیز در این مسیر نقش مهمی دارد.
بیرانوند؛ فوتبالیستی که میتواند محبوبتر از این باشد
در نهایت، علیرضا بیرانوند را نمیتوان صرفاً با حاشیههایش قضاوت کرد و نمیتوان هم تمام رفتارهایش را پشت افتخارات ورزشی پنهان کرد.
او همان نوجوانی است که روزگاری از لرستان راهی تهران شد. برای تأمین هزینههای زندگی کارگری کرد، روزهایی را بدون سرپناه گذراند و با وجود تمام مشکلات، دست از رؤیای فوتبال نکشید. همان نوجوانی که با تلاش و استعداد خود به دروازه تیم ملی رسید، پنالتی رونالدو را مهار کرد و حالا به یکی از پرافتخارترین دروازهبانان تاریخ فوتبال ایران تبدیل شده است.
اما در کنار این مسیر درخشان، مجموعهای از تصمیمها و رفتارهای جنجالی نیز وجود دارد که باعث شده بخشی از محبوبیتی که میتوانست داشته باشد، از دست برود.
شاید اگر بیرانوند در بعضی مقاطع کمتر وارد حاشیه میشد، در فضای مجازی با دقت بیشتری رفتار میکرد و اختلافات باشگاهی را با آرامش بیشتری پیش میبرد، امروز جایگاه اجتماعی متفاوتی داشت. هنوز برای تغییر دیر نشده است. او حالا به افتخاری رسیده که میتواند نقطه عطف تازهای در دوران حرفهایاش باشد.